Anlamı
çok derin acı uyandırmak:
'Fakat sesi kulaklara değil, doğru yüreğe çarpar, yüreğe işlerdi.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Yüreğe işlemek, çok derin bir acı uyandırmak, insanın içine kadar geçmek demektir. Refik Halit Karay'ın sesin kulaklara değil doğruca yüreğe çarptığını ve yüreğe işlediğini anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. İşlemek fiili kalıbın özünü verir; işleme yüzeyde kalmaz, içeriye doğru ilerler ve iz bırakır. Bu yüzden anlatılan acı geçici değildir. Kalıp bu yönüyle yüreği cız etmek deyiminden ayrılır; orada ani ve kısa bir sızı, burada yavaş ve kalıcı bir geçiş vardır. Yüreğe işleyen şey çoğunlukla bir ses, bir söz ya da bir görüntüdür. Kalıp olumlu duygular için de kullanılabilir; güzel bir türkü de yüreğe işler. Bu kullanımda etkinin derinliği vurgulanır. Söz, derin ve kalıcı biçimde etkilemeyi anlatır.
Yüreğe İşlemek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Söylediği o birkaç söz yıllar geçse de herkesin yüreğine işlemiş durumdaydı.
- Uzaktan gelen o türkünün sesi doğruca yüreğe işliyor, orada oturanları derinden etkiliyordu.
- Çocukluğunda gördüğü o manzaranın yüreğine işlediğini yıllar sonra bize anlatmıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok derin bir acı uyandırmak, insanın içine kadar geçmek demektir. İşlemek fiili kalıbın özünü verir; işleme yüzeyde kalmaz, içeriye doğru ilerler ve kalıcı bir iz bırakmış olur.
Yüreği cız etmekte ani ve kısa bir sızı vardır; yüreğe işlemekte ise yavaş ve kalıcı bir geçiş anlatılır. Biri bir anda geçer, öteki yıllarca sürebilecek bir iz olarak kalır.
Kullanılabilir; güzel bir türkü ya da içten bir söz de yüreğe işler. Bu kullanımda acı değil, etkinin derinliği vurgulanır ve söz olumlu bir anlam kazanmış olur.