Anlamı
1) içi sıkıntı ile dolup derin soluk alma gereğini duymak; 2) midesi bulanmak:
'Ne dersiniz kız bayağı hasta oldu, deniz tutmuş gibi yüreği kabarmaya başladı.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Yüreği kabarmak, birinci anlamıyla içi sıkıntıyla dolup derin soluk alma gereğini duymak demektir. İkinci anlamda ise midesi bulanmak anlatılır; Reşat Nuri Güntekin'in deniz tutmuş gibi yüreği kabaran kızı anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. Kabarmak fiili bir yükselmeyi, dolup taşmayı belirtir. Birinci anlamda bu yükselen şey sıkıntıdır; içeride biriken duygu bir boşalma ister ve kişi derin soluk alır. İkinci anlamda ise bulantı duyulur; bu kullanım da yürek sözcüğünün eskiden karın bölgesini de karşılamasından ileri gelir. İki anlamı bağlayan şey, ikisinde de içeride yukarı doğru bir kabarmanın duyulmasıdır. Hangi anlamın geçerli olduğu bağlamdan anlaşılır. Kalıp halk dilinde her iki anlamıyla da yaşar. Söz, ya sıkıntıdan içi dolmayı ya da mide bulanmasını anlatır.
Yüreği Kabarmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Anlatılan haksızlıkları dinledikçe yüreği kabarıp derin derin soluk almaya başladı.
- Sallanan teknede biraz oturunca deniz tutmuş gibi yüreği kabarmaya başladı.
- İçine dolan öfkeyle yüreği kabaran adam bir süre konuşamadan bekledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla içi sıkıntıyla dolup derin soluk alma gereğini duymak demektir. İkinci anlamda ise midesi bulanmak anlatılır; iki anlam da halk dilinde yerleşmiş durumdadır. Kabarmak fiili buradaki yükselmeyi belirtmiş olur.
Bir yükselmeyi, dolup taşmayı belirtir. Birinci anlamda yükselen şey sıkıntıdır; içeride biriken duygu bir boşalma ister ve kişi derin soluk almak zorunda kalmış olur. İçeride biriken duygu bir boşalma istemektedir.
Yürek sözcüğünün eskiden karın bölgesini de karşılamasından ileri gelir. İki anlamı bağlayan şey, her ikisinde de içeride yukarı doğru bir kabarmanın duyulmuş olmasıdır. Bağlam hangi anlamın geçerli olduğunu belirler.