Anlamı
1) üzülmek, acı duymak:
'Yüreğim merhametten eziliyor, dizlerim vücudumun yükü altında çökecek gibi oluyordu.' -R. N. Güntekin. 2) açlık duymak.
Detaylı Açıklama
Yüreği ezilmek, birinci anlamıyla üzülmek, acı duymak demektir. Reşat Nuri Güntekin'in yüreğinin merhametten ezildiğini ve dizlerinin çökecek gibi olduğunu anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. İkinci anlamda ise açlık duymak anlatılır. Ezilmek fiili bir ağırlık altında kalmayı belirtir; yürek üzerine bir yük binmiş gibi düşünülür. Birinci anlamda bu yük merhamet ya da üzüntüdür. İkinci anlamda ise açlığın verdiği boşluk ve hâlsizlik aynı sözcükle anlatılır; bu kullanım yüreği bayılmak deyimiyle örtüşür. İki anlamı bağlayan şey, ikisinde de içeride duyulan fiziksel bir baskı bulunmasıdır. Hangi anlamın geçerli olduğu bağlamdan kolayca anlaşılır. Kalıp halk dilinde her iki anlamıyla da yaşar. Söz, ya üzüntü ya da açlık duymayı anlatır.
Yüreği Ezilmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kapıda titreyerek bekleyen o küçük çocuğu görünce yüreği merhametten ezildi.
- Öğlene kadar hiçbir şey yemeyince yüreğinin iyice ezilmeye başladığını söyledi.
- Anlatılanları dinlerken yüreği ezilen kadın akan gözyaşlarını tutmakta epeyce zorlandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla üzülmek, acı duymak demektir. İkinci anlamda ise açlık duymak anlatılır; bu kullanım yüreği bayılmak deyimiyle aynı mantığa dayandığı için onunla örtüşür. İki anlam da halk dilinde yerleşmiş durumdadır.
Bir ağırlık altında kalmayı belirtir; yürek üzerine bir yük binmiş gibi düşünülür. Birinci anlamda bu yük merhamet ya da üzüntüdür ve kişiyi bedenen de yormaktadır.
İkisinde de içeride duyulan fiziksel bir baskı bulunmasıdır. Hangi anlamın geçerli olduğu bağlamdan kolayca anlaşılır ve kalıp halk dilinde her iki anlamıyla da yaşar. Bağlam hangi anlamın geçerli olduğunu belirler.