Anlamı
1) sıkılarak yalvarmak; 2) utandırmak:
'Meşhur bir edibimizin cinsî hayatına dair yüz kızartıcı sözler söylenirdi.' -Y. Z. Ortaç.
Detaylı Açıklama
Yüz kızartmak, birinci anlamıyla sıkılarak yalvarmak, ikinci anlamıyla ise birini utandırmak demektir. Yusuf Ziya Ortaç'ın ünlü bir edibin özel yaşamına dair yüz kızartıcı sözler söylendiğini anlatan cümlesi utandırma anlamını gösterir. Kalıptaki kızartmak fiili utancın yüzde bıraktığı izi belirtir; utanan kimsenin yüzü kızarır, kan yüze hücum eder. Birinci anlamda kişi bir şey istemek için sıkılır ve utana utana yalvarır; kendi yüzünü kızartır. İkinci anlamda ise bir söz ya da bir davranış başkasının yüzünü kızartır; onu utandırır. İki anlamı bağlayan şey, ikisinde de utancın yüzde görünür olmasıdır. Yüz kızartıcı sözcüğü çoğunlukla ahlaka aykırı, utandırıcı şeyler için kullanılır. Sözde bir utanç bulunur. Söz, ya utana utana yalvarmayı ya da birini utandırmayı anlatır.
Yüz Kızartmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kimseye yüz kızartmadan yaşamayı her zaman en büyük ilke edinmişti kendine.
- Söylediği o ağır sözler orada bulunan herkesin yüzünü bir anda kızarttı.
- Yardım istemek için yüz kızartmak zorunda kalmak onu derinden yaralıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla sıkılarak yalvarmak, ikinci anlamıyla ise birini utandırmak demektir. Kalıptaki kızartmak fiili utancın yüzde bıraktığı izi belirtir; utanan kimsenin yüzüne bir anda kan hücum eder.
İkisinde de utancın yüzde görünür olmasıdır. Birinci anlamda kişi kendi yüzünü kızartır, yani utana utana yalvarır; ikinci anlamda ise bir söz ya da davranış başkasının yüzünü kızartır.
Çoğunlukla ahlaka aykırı ve utandırıcı şeyler için kullanılır. Ortaç'ın cümlesindeki gibi bir kimsenin özel yaşamına dair söylenen ağır ve edepsiz sözler yüz kızartıcı olarak nitelendirilir.