Anlamı
utanmak:
'Boynundan bir kese çıkardı fakat içine bakmadan ani bir fikirle yüzü kızardı.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, utanmak, mahcup olmak ya da yaptığı veya yaşadığı bir şeyden dolayı sıkılmak anlamında kullanılır. İnsan kimi zaman hatası yüzünden, kimi zaman beklenmedik bir ilgi karşısında, kimi zaman da özel bir konunun açılmasıyla utanç hisseder. Yüzün kızarması bu duygunun fiziksel yansıması olarak görüldüğü için deyim oldukça doğal bir anlatıma sahiptir. Günlük dilde hem hafif mahcubiyet hem de ciddi utanç durumları için rahatça kullanılır. Bir öğrencinin sınıfta yanlış cevap vermesi, birinin toplum içinde bir yakınının davranışından utanması ya da iltifat karşısında sıkılması bu deyimle ifade edilir. Deyim, utanmanın hem olumlu hem olumsuz tonlarını taşıyabilir; hayranlıktan da utanılabilir, hatadan da. Bu çok yönlülüğü onu günlük dilde sıkça karşımıza çıkan bir ifade yapar.
Örnek Cümleler
- Haberi duyunca herkes yüzü kızardı.
- Bir baktık ki çoktan yüzü kızarmış.
- Herkes fark etti ki çoktan yüzü kızarmış.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
En çok utanç için kullanılır, ama mahcubiyet ve çekingen sevinç gibi durumlarda da duyulabilir. Yüzün kızarması bu duygunun fiziksel yansıması olarak görüldüğü için deyim oldukça doğal bir anlatıma sahiptir.
Evet, iç duygunun yüz ifadesi ve renk değişimiyle dışarı vurulmasını anlatır. Bu deyim, utanmak, mahcup olmak ya da yaptığı veya yaşadığı bir şeyden dolayı sıkılmak anlamında kullanılır.
Evet, mahcubiyeti doğal biçimde anlattığı için çok yaygındır. Bu çok yönlülüğü onu günlük dilde sıkça karşımıza çıkan bir ifade yapar.