Anlamı
utandırmak, mahcup duruma düşürmek:
'Baban da, olur, demiş, ak sakallı adamın yüzünü yere mi geçireceksin?' -E. Işınsu.
Detaylı Açıklama
Yüzünü yere getirmek, bir kimseyi utandırmak, mahcup ve güç bir duruma düşürmek demektir. Geçirmek biçimi de kullanılır. Emine Işınsu'nun ak sakallı adamın yüzünü yere geçirmemesini söyleyen cümlesi bu kullanımı gösterir. Kalıptaki görüntü açıktır; utanan kimse başını öne eğer, yüzü yere doğru iner. Getirmek fiili buradaki ettirgen anlamı taşır; kişi bir davranışıyla karşısındakinin yüzünü yere getirir, yani onu mahcup eder. Kalıp yüzü yere gelmek deyiminin ettirgen biçimidir; orada kişinin kendisi utanır, burada onu başkası utandırır. Kalıp çoğunlukla saygı duyulan bir kimseyi mahcup etmenin ağırlığını anlatır; Işınsu'nun cümlesindeki ak sakallı adam, saygınlığından dolayı özellikle korunması gereken biridir. Sözde bir mahcubiyet ve bir sitem bulunur. Söz, birini utandırıp mahcup etmeyi anlatır.
Yüzünü Yere Getirmek (geçirmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Herkesin önünde onu böyle azarlayarak yaşlı adamın yüzünü yere getirmiş oldu.
- Sana güvenen bunca insanın yüzünü yere getirmek sana yakışır mı diye sordular.
- Kimsenin yüzünü yere getirmeden hakkını aramanın bir yolunu bulmaya çalıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kimseyi utandırmak, mahcup ve güç bir duruma düşürmek demektir. Kalıptaki görüntü açıktır; utanan kimse başını öne eğer, yüzü yere doğru iner ve kişi mahcup bir hâle gelmiş olur.
Yüzünü yere getirmek, yüzü yere gelmek deyiminin ettirgen biçimidir; orada kişinin kendisi utanır, burada onu başkası utandırır. Getirmek fiili bu ettirgen, yani utandıran anlamı taşımaktadır.
Çoğunlukla saygı duyulan bir kimseyi mahcup etmenin ağırlığını anlatır. Işınsu'nun cümlesindeki ak sakallı adam, taşıdığı saygınlıktan dolayı özellikle korunması gereken biri olarak sözde öne çıkmaktadır.