Anlamı
1) bir iş, zamanında yapılmayıp olduğu gibi bırakılmak:
'Altı hücreyle cümle kapısının taş kemeri, kalın meşe tahtasından kapı kanatları yüzüstü kaldılar.' -K. Tahir. 2) bir iş bitirilmeden bırakılmak.
Detaylı Açıklama
Yüzüstü kalmak, birinci anlamıyla bir işin zamanında yapılmayıp olduğu gibi bırakılması demektir. Kemal Tahir'in altı hücreyle cümle kapısının kemerinin ve kapı kanatlarının yüzüstü kaldığını anlatan cümlesi bu kullanımı gösterir. İkinci anlamda ise bir işin bitirilmeden bırakılması anlatılır. İki anlam birbirine çok yakındır; ikisinde de tamamlanmamışlık vardır. Kalmak fiili buradaki durgunluğu ve terk edilmişliği belirtir; iş başlanmış ama sürdürülmemiş, olduğu yerde kalmıştır. Kalıp yüzüstü bırakmak deyiminin edilgen biçimidir; orada bir kimse işi bırakır, burada iş kendiliğinden yarım kalır. Yüzüstü kalan bir iş çoğunlukla emek istemiş ama sonuca ulaşmamıştır; bu yönüyle söz bir boşa gitme duygusu taşır. Sözde bir eksiklik ve bir hayıflanma bulunur. Kalıp gündelik konuşmada geçer. Söz, bir işin bitirilmeden yarım kalmasını anlatır.
Yüzüstü Kalmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Usta işi bırakıp gidince yarısı örülmüş duvar aylarca yüzüstü kaldı.
- Bütçe yetmeyince başlanan bütün onarım çalışmaları bir süre yüzüstü kalmak zorunda kaldı.
- Başladığı hiçbir işin yarıda yüzüstü kalmasına onun gönlü bir türlü razı olmazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinci anlamıyla bir işin zamanında yapılmayıp olduğu gibi bırakılması demektir. İkinci anlamda ise bir işin bitirilmeden, tamamlanmadan bırakılması anlatılır; iki anlam da tamamlanmamışlık düşüncesinde birleşir.
Buradaki durgunluğu ve terk edilmişliği belirtir; iş başlanmış ama sürdürülmemiş, olduğu yerde öylece kalmıştır. Yüzüstü kalan bir iş çoğunlukla emek istemiş ama sonuca ulaşamamış demektir.
Yüzüstü kalmak, yüzüstü bırakmak deyiminin edilgen biçimidir; orada bir kimse işi bırakır, burada iş kendiliğinden yarım kalır. Biri eylemi yapanı, öteki yalnızca sonucu öne çıkarmaktadır.