TDK Yazım Kılavuzu'na göre Türkçede en çok karıştırılan yazım konularından biri ki bağlacı ile aitlik eki -ki'nin ayrımıdır. Tıpkı de/da bağlacı gibi, ki de bazen ayrı bazen bitişik yazılır. Bu rehberde pratik testlerle doğru kullanımı öğreneceksiniz.

Temel Fark

Bağlaç ki (AYRI yazılır)

İki cümleyi birbirine bağlar. Cümleden çıkarılınca cümle ikiye bölünür.

✅ Örnek: Biliyorum ki başaracaksın. = "Biliyorum. Başaracaksın."
Ek -ki (BİTİŞİK yazılır)

Aitlik, ilgi bildirir. "Hangi? Kimin?" sorusuna cevap verir.

✅ Örnek: Duvardaki saat → "Hangi saat? Duvardaki."

Nasıl Ayırt Ederiz?

Test 1 — Çıkarma Testi

ki'yi cümleden çıkar. Cümle ikiye bölünürse → bağlaç (ayrı).

✅ "Öyle güzeldi ki herkes beğendi" → "Öyle güzeldi. Herkes beğendi." (ikiye bölündü → BAĞLAÇ)
✅ "Duvardaki tablo" → "Duvar... tablo" (anlam bozuldu → EK)
Test 2 — "Hangi/Kimin?" Testi

"Hangi?" veya "kimin?" sorusu sor. Cevap alıyorsan → ek.

✅ "Yarınki toplantı" → "Hangi toplantı? Yarınki." (cevap → EK)
❌ "Demek ki haklıymış" → "Hangi?" (cevap yok → BAĞLAÇ)
Test 3 — Ünlü Uyumu Testi

Ek -ki ünlü uyumuna uyar: -ki, -kı, -kü, -ku. Bağlaç ki her zaman "ki" kalır, değişmez.

  • "Akşamki film" → ünlü uyumuna uymuyor ama bu istisna (-ki eki zaman zarflarında uyum aramaz)
  • "Seninki güzel" → ek (-ki)
  • "Biliyorum ki" → bağlaç (her zaman "ki", asla "kı/kü/ku" olmaz)

Ünlü uyumu hakkında detaylı bilgi

7 İstisna: Bitişik Yazılan Bağlaçlar

TDK'ye göre 7 bağlaç kalıplaşma nedeniyle bitişik yazılır. Bunlar aslında bağlaçtır ama istisna olarak bitişik yazılır.

Bitişik Yazılan 7 İstisna

  • belki → "Belki yarın gelirim."
  • çünkü → "Çünkü çok yorgunum."
  • hâlbuki → "Hâlbuki söylemiştim."
  • mademki → "Mademki geldin, otur."
  • meğerki → "Meğerki haklıymış."
  • oysaki → "Oysaki çok çalışmıştı."
  • sanki → "Sanki hiç olmamış gibi."

Bunları AYRI Yazmayın

  • bel ki → yanlış (bitişik: belki)
  • çün kü → yanlış (bitişik: çünkü)
  • halbuki → yanlış (düzeltme işareti: hâlbuki)
  • madem ki → yanlış (bitişik: mademki)
  • meğer ki → yanlış (bitişik: meğerki)
  • oysa ki → yanlış (bitişik: oysaki)
  • san ki → yanlış (bitişik: sanki)

Karşılaştırmalı Örnekler

Bağlaç ki (Ayrı)

  • "Biliyorum ki başaracaksın."AYRI
  • "Demek ki haklıymış."AYRI
  • "Kaldı ki bunu herkes biliyor."AYRI
  • "Ne güzel ki başarmışsın."AYRI
  • "Gel ki seni göreyim."AYRI

Ek -ki (Bitişik)

  • "Duvardaki tablo güzel."BİTİŞİK
  • "Yarınki toplantıya gel."BİTİŞİK
  • "Seninki daha güzel."BİTİŞİK
  • "Evdeki hesap çarşıya uymaz."BİTİŞİK
  • "Geçen yılki kış çok soğuktu."BİTİŞİK

Sık Yapılan 10 Hata

demekki → demek ki
halbuki → hâlbuki (düzeltme işareti!)
bel ki → belki
san ki → sanki
mademki geldin → doğru (istisna, bitişik)
biliyorumki → biliyorum ki
öyleki → öyle ki
onunki güzel → doğru (ek, bitişik)
duvardaki → doğru (ek, bitişik)
kaldıki → kaldı ki

Mini Alıştırma

Aşağıdaki cümlelerde ki bağlaç mı, ek mi, istisna mı? Belirleyin:

  1. Biliyorum ki haklısın.
  2. Masadaki kitabı al.
  3. Çünkü çok çalıştım.
  4. Demek ki anlamışsın.
  5. Seninki nerede?
  6. Sanki rüya gibi.
  7. O kadar güzeldi ki anlatamam.
  8. Yarınki sınav zor olacak.
  9. Hâlbuki uyarmıştım.
  10. Gel ki konuşalım.

Sıkça Sorulan Sorular

ki ne zaman ayrı yazılır?

TDK'ye göre iki cümleyi bağlayan bağlaç olan ki ayrı yazılır: "Biliyorum ki başaracaksın." "Demek ki haklıymış."

-ki ne zaman bitişik yazılır?

Aitlik/ilgi bildiren ek -ki bitişik yazılır: duvardaki, yarınki, seninki, onunki. "Hangi? Kimin?" sorusuna cevap verir.

çünkü bitişik mi yazılır ayrı mı?

TDK'ye göre "çünkü" bitişik yazılır. Kalıplaşmış 7 istisnadan biridir. "Çün kü" yazımı yanlıştır.

halbuki mi hâlbuki mi?

TDK'ye göre doğrusu düzeltme işaretli "hâlbuki"dir. Bitişik yazılır.

ki bağlacı ünlü uyumuna uyar mı?

Hayır, bağlaç ki değişmez, her zaman "ki" kalır. Ek -ki ise ünlü uyumuna kısmen uyar: seninki, onunki, ancak zaman zarflarında (yarınki, dünkü) farklılık gösterebilir.

demek ki ayrı mı yazılır?

Evet, "demek ki" ayrı yazılır. Bağlaç olan ki'dir. "Demekki" yanlıştır.

sanki ayrı mı bitişik mi?

TDK'ye göre "sanki" bitişik yazılır. 7 kalıplaşmış istisnadan biridir. Ayrı mı bitişik mi sorusunun cevabı için rehberimize bakabilirsiniz.

Özet

TDK Yazım Kılavuzu'na göre bağlaç olan ki iki cümleyi bağlar ve ayrı yazılır. Aitlik eki -ki ise kelimeye bitişik yazılır ve "hangi, kimin?" sorusuna cevap verir. Belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki ve sanki kalıplaşma nedeniyle istisna olarak bitişik yazılır.

  • Bağlaç ki → ayrı yazılır (iki cümleyi bağlar)
  • Ek -ki → bitişik yazılır ("hangi/kimin?" sorusu)
  • 7 istisna: belki, çünkü, hâlbuki, mademki, meğerki, oysaki, sanki
  • Bağlaç ki değişmez; ek -ki ünlü uyumuna kısmen uyar
  • Çıkarma testi: cümle ikiye bölünürse bağlaç