Anlamı
herkes kendisine yakışan ve uğraştığı işle ilgili olan yerdedir.
Detaylı Açıklama
Abdal tekkede, hacı Mekke’de bulunur atasözü, herkesin kendi niteliğine, uğraşına, inancına ya da hayat yoluna uygun yerde görüleceğini anlatır. İnsan hangi çevreye aitse, hangi işle meşgulse ve hangi yöne gönül vermişse en çok orada bulunur. Atasözü bu yüzden hem doğal uyumu hem de kişinin eğilimleriyle yaşadığı çevre arasındaki bağı gösterir. Buradaki örnekler semboliktir: abdal tekkeye, hacı ise Mekke’ye yakıştırılır. Yani kişi, en çok kendine benzeyen yere yönelir. Günlük hayatta birinin sürekli belli bir yerde bulunmasını, belli insanların belli çevrelerde toplanmasını ya da meslek ve mizaç uyumunu anlatmak için söylenebilir. Sözde yadırgama değil, daha çok tanıma ve yerli yerine koyma anlamı vardır. İnsan alışık olduğu dünyada daha görünür olur. Bu yüzden atasözü, karakter ile mekân arasındaki ilişkiyi de incelikle anlatır. Toplumsal gözlemin kısa ve yerinde biçimde kalıplaştığı halk sözlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Kitapçıda onu görünce hiç şaşırmadılar; abdal tekkede, hacı Mekke’de bulunur.
- Balıkçı kahvesinde yine aynı yüzler oturuyordu; abdal tekkede, hacı Mekke’de bulunur.
- Kimin nerede aranacağı belliydi, boşuna dolaşmadılar; abdal tekkede, hacı Mekke’de bulunur.
Kökeni ve Hikayesi
Atasözü, Osmanlı ve Anadolu toplum hayatındaki iki belirgin kültürel figüre dayanır: tekke çevresinde görülen abdal ve hac ibadetinin merkezi olan Mekke ile ilişkilendirilen hacı. Bu toplumsal gözlem, kişinin kendine uygun yerde bulunacağı düşüncesiyle atasözüne dönüşmüştür.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Her yarıda önce kişi, sonra bulunma ekli bir yer adı gelir: abdal tekkede, hacı Mekke’de. Yüklem yalnız sonda bir kez söylenir ve ikisine birden yeter. Birinci yarıda düşmesi de sözü kısaltır.
Kişinin nerede olacağını gösterir: tekkede, Mekke’de. Ek yalnız yer bildirmez, aynı zamanda oraya ait olmayı duyurur. Yönelme eki konsaydı gitmekten söz edilirdi; bulunma eki ise orada durmayı, yerleşmiş olmayı anlatır.
İkisi de kendi kişisinin en uç durağıdır. Tekke abdalın, Mekke ise hacının varacağı yerdir; ötesi yoktur. Uç noktaların seçilmesi yargıyı tartışmaya kapatır. Tekke ile Mekke sesçe de birbirine yakın düşer ve uyağı kurar.