Anlamı
dindar olmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, dinî görevlerine dikkat eden, ibadetlerini yerine getiren, inançlı ve düzenli bir yaşam süren kişiler için kullanılır. Gündelik dilde yalnızca ibadet eden birini tarif etmek için değil, aynı zamanda dürüst, ölçülü ve kendi hâlinde bir karakteri vurgulamak için de söylenebilir. Çünkü halk söyleyişinde dinî yaşantıya bağlılık çoğu zaman ahlaklı ve güvenilir bir kişilikle birlikte anılır. Bu nedenle söz, kişiyi hem ibadet yönüyle hem de hayat tavrıyla tarif eden bir nitelik kazanmıştır. Yine de bağlama göre bazen yalnızca dış görünüşte dindarlığı anlatabilir; derin bir karakter değerlendirmesi yapmak her zaman doğru olmayabilir. Deyimde öne çıkan şey, kişinin dinî kurallara özen göstermesidir. Toplum içinde temiz, dikkatli ve tertipli bir hayat sürdüğü izlenimi uyandırır. Söylendiğinde genellikle olumlu bir değerlendirme yapılmış olur. Halk dilinde bu söz, kişinin hâlini tek cümlede anlatan yerleşik ve güçlü bir tasvir niteliği taşır.
Örnek Cümleler
- Mahallede onu abdestinde namazında, kimsenin hakkını yemeyen biri olarak bilirler.
- Gençliğinde pek aldırmazdı ama şimdi abdestinde namazında, düzenli bir yaşam sürüyor.
- Babası abdestinde namazında, sakin tabiatlı, sesini hiç yükseltmeyen bir adamdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki bulunma ekli ad yan yana konup olmak fiiline bağlanmıştır: abdestinde namazında. İkileme gibi durur ama iki ayrı sözcükten kuruludur. İyelik ekleri de ikisini aynı kişiye bağlar.
İbadetin en görünür iki ögesi oldukları için. Abdest hazırlığı, namaz ise ibadetin kendisini karşılar; ikisi bir arada anılınca düzen baştan sona gösterilmiş olur. Öteki ibadetler ayrıca sayılmaz.
Girer, ama çekim çoğu kez ada gelir: abdestinde namazındaydı denir. Buradaki ek olmak fiili değil, ek-fiildir. Olmak ise istek ve emir çekimlerinde ortaya çıkar: abdestinde namazında olsun. İki ad birbirinden ayrılmaz, ekler hep öbeğin sonuna gelir.