Anlamı
iş gördürdüğünüz kimselerin haklarını tam olarak vermezseniz kendilerinden yararlanamazsınız.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir iş gördürmek istediğiniz kimsenin hakkını, emeğini ve temel ihtiyacını karşılamazsanız ondan verim bekleyemeyeceğinizi anlatır. Aç atın yol alamaması, aç itin av yakalayamaması, gücün ve performansın beslenme ve bakım olmadan sürdürülemeyeceğini gösterir. Halk bilgeliği burada emek ile karşılık arasındaki adil bağı öne çıkarır. İnsan, hayvan ya da çalışan fark etmez; ihtiyaçları karşılanmayan varlık, istenen işi tam yapamaz. Bu yüzden atasözü sadece fiziksel açlık değil, genel olarak hak verilmeden iş bekleme anlayışını eleştirir. Birinden sürekli fayda umarken onun emeğini ihmal etmek hem adaletsiz hem akılsızcadır. Çünkü sonuçta zarar yine işi yaptırmak isteyene döner. Söz, hem merhamet hem verimlilik hem de hakkaniyet içeren çok gerçekçi bir halk öğüdüdür. İyi sonuç için önce gerekli bakım ve karşılık sağlanmalıdır. Yük bindirmek kolaydır; fakat o yükü taşıyacak gücü beslemek asıl sorumluluktur.
Örnek Cümleler
- İşçiye hakkını vermeden verim beklemek boşuna; aç at yol almaz, aç it av almaz.
- Hayvanı aç bırakıp tarlaya sürersen aç at yol almaz, aç it av almaz olur.
- İnsan emeğine yatırım yapmadan sonuç istenmez, çünkü aç at yol almaz, aç it av almaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Emek verenden karşılık esirgenmemesi, ihtiyaçları giderilmeyen kişiden ya da hayvandan tam verim beklenmemesi gerektiği adaletini savunur.
Hayır, çalışan insanın emeği, maaşı, temel ihtiyacı ve genel bakım sorumluluğu için de çok açık biçimde geçerlidir.
İşin sonucunu istiyorsan önce o işi yapacak olanın gücünü, hakkını ve gereksinimini gözetmen gerekir dersidir.