Anlamı
herkes içinde bulunduğu koşula göre davranır.
Detaylı Açıklama
Aç esner, âşık gerinir atasözü, herkesin içinde bulunduğu koşul, duygu ve ihtiyaca göre davranacağını anlatır. Aç olanın bedeni bir türlü rahatlayamaz, esner; âşık olan işe duygusal dalgınlık ve beden diliyle gerinir. Bu iki görüntü, insan davranışının iç durumdan bağımsız olmadığını göstermek için yan yana getirilir. Atasözü bu nedenle geniş bir insanlık gözlemine dayanır: Herkes, içinde bulunduğu halin dışa vuran bir ifadesini taşır. Kimi yorgunluğunu, kimi yoksunluğunu, kimi sevgisini bedeninden ve tavrından belli eder. Söylendiği yerde anlayış ve gözlem duygusu vardır. Davranışlar tek başına okunmaz; arkasındaki ruh hali ve ihtiyaç da dikkate alınmalıdır. Halk bilgeliği burada insanın haline göre tepki verdiğini, bu yüzden yargilarken koşulları da görmek gerektiğini hissettirir. Bu nedenle atasözü, insan davranışını basitce yargilamak yerine durumla ilişkilendirerek okuyan incelikli bir halk yorumudur.
Örnek Cümleler
- Herkes haline göre davranır; aç esner, âşık gerinir.
- Sen yorgunken esniyor, o dertliyken geriliyordu; aç esner, âşık gerinir derler.
- Herkes kendi hâline göre tepki verir; aç esner, âşık gerinir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanların davranışlarının, içinde bulundukları duyguya, ihtiyaca ve ruh haline göre bicimlendiği temel gözlemine dayanır. Atasözü bu nedenle geniş bir insanlık gözlemine dayanır: Herkes, içinde bulunduğu halin dışa vuran bir ifadesini taşır.
Çünkü davranışı doğrudan iyi ya da kötü diye etiketlemek yerine, arkasındaki hali anlamaya çalışır. Söylendiği yerde anlayış ve gözlem duygusu vardır.
Birinin tavrını onun yaşadığı ruh hali, yoksunluk veya duygusal durumu ile birlikte yorumlamak gerektiğini anlatmak için kullanılabilir.