Anlamı
açın gözü kararmıştır, karnını doyurmak için ölümü bile göze alarak kendisinden kat kat güçlü olan yaratıklarla boğuşur.
Detaylı Açıklama
Aç kurt yavrusunu yer atasözü, açlığın insanı ya da canlıyı en sert sınırları bile aşabilecek bir noktaya getirebileceğini anlatır. Burada kurt ile yavrusu arasındaki bağın bile açlık karşısında silikleşmesi, zaruretin ne kadar acımasız bir kuvvet olduğunu göstermek içindir. Söz, açlığın yalnız bedeni değil, merhamet, yakınlık ve doğal bağlar gibi duyguları da bastırabilecek kadar şiddetli bir zorunluluk doğurduğunu söyler. Bu atasözü genellikle açlığın ve büyük mahrumiyetin insanı olağan davranış ölçülerinden uzaklaştırabileceğini anlatırken kullanılır. Günlük dilde doğrudan değil, daha çok mecazlı biçimde, büyük sıkışmışlık içindeki kişinin son çarelere yönelmesini açıklamak için söylenir. Toplum düzeninin, ancak temel ihtiyaçlar karşılandığında sağlıklı kalabileceğini de düşündürür. Açlığın ne denli ağır ve dönüştürücü bir baskı olduğunu çarpıcı, sert ve unutulmaz bir imgeyle anlatır. Zaruret ile ahlaki sınırlar arasındaki gerilimi en sert dille görünür kılan atasözlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Zaruret iyice büyüyünce aç kurt yavrusunu yer derler; çaresizlik en güçlü bağı bile deler.
- Aç kurt yavrusunu yer derler; iflasın eşiğindeki şirket kendi çalışanlarını feda etti.
- Aç kurt yavrusunu yer sözünde olduğu gibi, köşeye sıkışan adam en yakınını bile gözden çıkardı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yenen yavrunun kurdun kendi yavrusu olduğunu gösterir. İyelik eki bağı kurar, belirtme eki de onu nesne yapar. Ekler düşseydi herhangi bir yavrudan söz edilir, sözün sertliği de büsbütün kaybolurdu.
Açlığın varacağı en uç noktayı gösterdiği için. Öldürmek denseydi yalnız bir saldırı anlatılırdı; yemek fiili ise sebebi de içine alır. Fiil böylece hem eylemi hem gerekçesini tek sözcükte toplamış olur.
Değildir; abartılı bir ölçü olarak kurulmuştur. Kurdun gerçekten böyle davrandığı ileri sürülmez, en güçlü bağın bile kopabileceği anlatılır. Abartı kaldırılsaydı geriye sıradan bir açlık bildirimi kalırdı; sözün sarsıcı yanı da bu büyütmeden doğar.