Anlamı
bir kimsenin yanında, onun çok duyarlı olduğu konuya değinmemek gerekir.
Detaylı Açıklama
Aç yanında sarpın kurcalanmaz atasözü, bir kimsenin yanında onun çok duyarlı, eksik ya da ihtiyaç içinde olduğu konuya deginmemenin gerektiğini anlatır. Buradaki “sarp” yiyecek gibi düşünulse de asıl vurgu, aç olanın yanında onu daha da rahatsız edecek şeyin kurcalanmamasidir. Bu atasözü sadece açlıkla ilgili değil, genel bir insanlık inceliğine işaret eder: Birinin yaralı olduğu yerde parmağını bastırma. Tok olanın yediği şeyleri, mahrum olanın yanında anlata anlata ortalığa dökmek kabalık sayılır. Halk bilgeliği burada empati, ölçü ve zamanlama duygusunu öne çıkarır. Söylendiği yerde başkasının halini görmek ve ona göre susmak gerektiği hissedilir. Yanı her doğru şey her yerde söylenmez; karşı tarafın haline göre dilini ayarlamak gerekir. Bu nedenle atasözü, sosyal incelik ve duyarlılık konusunda güncel değeri yüksek bir öğüttur. İnsanların eksigine, acısına ya da yoksunluguna kayıtsız kalmadan davranmanın dildeki en güçlü ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Issizin yanında maastan uzun uzun söz etme; aç yanında sarpın kurcalanmaz.
- Aç yanında sarpın kurcalanmaz, bütçe sıkıntısı çekene tatil planı anlatma.
- Yemeksiz toplantıda bütçe kısıntısını konuşmak doğru değildi; aç yanında sarpın kurcalanmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Karşındaki kişinin eksiğini, acısını veya ihtiyacını göz onunde bulundurarak onun yarasına dokunacak konulardan kacınma inceliğini öğütler.
Hayır, yiyecek benzetmesi üzerinden kurulur ama genel olarak birinin hassas olduğu her konuda duyarlilikli davranmak anlamına genisletilebilir.
Çünkü toplumsal hayatta empati eksikliği çok görülur ve bu atasözü, başkasının durumuna göre konuşmanın zarafetini hatırlatır.