Anlamı
aç insan tehlikelidir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, aç insanın çaresizlik, öfke ve ihtiyaç yüzünden tehlikeli olabileceğini anlatır. Karnı aç olan, temel ihtiyacını karşılayamayan kişi sabırsız, sert ve düşünmeden hareket etmeye daha yatkın olabilir. Söz, açlığın yalnızca fiziksel bir durum olmadığını, aynı zamanda insanın davranışlarını etkileyebileceğini vurgular. Günlük hayatta yoksulluk, ihtiyaç, temel gereksinimlerin karşılanmaması ve zor durumda kalmış insanlar için kullanılır. Atasözü, insanı küçümsemekten çok açlığın ciddi bir baskı olduğunu hatırlatan bir gözlem taşır. Türkçede ihtiyaç içindeki insanın tepkilerini hafife almamak gerektiğini anlatan sert ama gerçekçi atasözlerinden biridir. Bu nedenle hem sosyal adaletsizliği düşündürür hem de açlığın insanı nasıl değiştirebileceğine dair güçlü bir uyarı niteliği taşır.
Örnek Cümleler
- Günlerdir doğru dürüst yememiş adamın gerildiğini görünce yolunu değiştirdi; aç yanından kaç.
- Aç ve öfkeli insanla tartışmaya girme; aç yanından kaç, sonunu kestiremezsin.
- Yoksulluğun insana ne yaptıracağını bilemezsin; aç yanından kaç, uzak dur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Buyruk kipindedir ve ikinci tekil kişiye seslenir. Söz doğrudan dinleyene yönelir, üçüncü kişi için kurulmaz. Emir kipi öğüdü yumuşatmaz; bir öneri değil, bir sakındırma olarak verir. Çoğul seslenişte kaçın biçimi kullanılır.
İstenmez; fiil burada uzak durmayı, karşı karşıya gelmemeyi bildirir. Koşarak ayrılmak anlatılmaz. Abartılı fiil uyarının ağırlığını duyurmak için seçilmiştir; uzak dur denseydi söz bu kadar sert çıkmazdı.
Suçlamaz; yalnız bir tehlikeyi haber verir. Yergi açın kendisine değil, açlığın yol açtığı duruma yöneliktir. Söz aynı zamanda dolaylı bir hatırlatma taşır: kimsenin aç bırakılmaması gerektiği de bu uyarının içinde durur.