Anlamı
gizli kalması gereken şeyler herkese söylenirse bundan büyük zararlar doğar.
Detaylı Açıklama
Açık kaba it değer atasözü, gizli kalması gereken şeylerin uluorta söylenmesi, sergilenmesi veya korunmasız bir şekilde ortaya bırakılması hâlinde bunun büyük zararlar doğurabileceğini anlatır. Buradaki açık kap, korunaksız bilgiyi, sırrı ya da değeri simgeler; it ise bulduğu açıklığa zarar veren dış etkileri temsil eder. Atasözü bu nedenle yalnızca fiziki şeyleri değil, sır, itibar, aile içi mesele, kurum bilgisi ve özel hayat gibi alanları da kapsayacak şekilde yorumlanabilir. Her şey herkesin önünde konuşulmaz; açıkta kalan değer, korunmadığı için zedelenir. Söylendiği yerde tedbir, gizlilik ve ölçülü açık etme duygusu vardır. Halk bilgeliği burada koruma ile mahremiyet arasındaki bağlantıyı ağzı açık bir kap imgesi üzerinden kurar. Ağzı açık bırakılan kaba nasıl it değebilirse, uluorta söylenen şeyin de sonu iyi olmayabilir. Bu nedenle atasözü, ifşanın, dikkatsiz paylaşımın ve kontrolsüz açıklığın zararlarını anlatan kuvvetli öğütlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Değerli belgeyi ortalıkta bırakma, açık kaba it değer, göz göre göre zarar görürsün.
- Açık kaba it değer; o sırrı herkese anlatırsan sonunda başına iş açarsın.
- Şirketteki sorunları dışarıya anlatma; açık kaba it değer, başın belaya girer.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Dokunup kirletmeyi, bozmayı bildirir. Yemek ya da devirmek denseydi zarar büyütülmüş olurdu; değmek ise en küçük temasla bile bozulacağını söyler. Fiilin bu ölçülü seçimi, korunmasızlığın kendisini yeterli sayar.
Kap korunması gereken şeyi, it ise dışarıdan gelen zararı karşılar. İkisi de mutfak ve avlu hayatından alınmıştır; sahne herkesin gözünde canlanır. Benzetme somut kaldığı için öğüt de kolay anlaşılır.
Dört sözcükten kurulur ve hiçbiri atılamaz. Açık sıfatı olmadan kap sıradan bir nesne kalır. Yüklem sona konur, özne ile tümleç ondan önce dizilir. Bu kısalık sözü bir kural gibi keskinleştirir.