Anlamı
kendin hakkındaki kötü düşüncelerimi veya bildiklerimi bana söyletme.
Detaylı Açıklama
Açtırma kutuyu, söyletme kötüyü atasözü, birine fazla üstüne gidilirse onun da karşı tarafa dair bildiği kötü şeyleri ortaya dökebileceğini anlatan uyarı niteliğindeki bir sözdür. Buradaki kutu, içinde saklı duran bilgi, kırgınlık veya eleştiriyi simgeler. Kutunun açılması demek, şu ana kadar tutulmuş, saklanmış veya dillendirilmemiş olumsuzlukların birden ortaya saçılması demektir. Atasözü bu nedenle gereksiz kışkırtma, üstüne gitme ve insanları zorlamama öğüdü taşır. Söylendiği yerde hem tehdit hem de son bir uyarı tonu bulunur. “Beni daha fazla zorlama, yoksa hoşuna gitmeyecek şeyler duyar ya da öğrenirsin” mesajı vardır. Halk bilgeliği burada, suskunluğun her zaman bilgisizlik olmadığını, bazen insanın bildiklerini sakladığını hatırlatır. Gereksiz yere ortalığı karıştırmamak ve birinin sabrını zorlamamak gerektiğini anlatır. Bu nedenle atasözü, ilişki gerilimlerinde, aile içi sürtüşmelerde ve biriken kırgınlıklarda sıkça başvurulan keskin ama tanıdık bir halk ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Beni daha fazla zorlama; açtırma kutuyu, söyletme kötüyü, sonra pişman olursun.
- Beni zorlamayı bırak; açtırma kutuyu, söyletme kötüyü, sonunda hepsini duyarsın.
- Daha fazla üstelersen her şeyi dökerim; açtırma kutuyu söyletme kötüyü.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Sesleri birbirine çok yakın olduğu için. İki yarı aynı kalıpla kurulmuş, sonları da uyaklanmıştır. Başka bir sözcük seçilseydi anlam korunur, akılda kalması güçleşirdi; sözün yayılmasını sağlayan bu ses eşliğidir.
Söylenecek kötü sözü, ortaya dökülecek bilgiyi karşılar; kötü kişiyi değil. Sıfat burada ad gibi kullanılmıştır. Belirtme eki de onu söyletme fiiline nesne yapar ve kutudan çıkacak şeyle aynı yere koyar.
Orada konuşanın kendi öfkesi vardır, burada karşı taraf hakkında bilinenler. Biri bir sınırı bildirir, öteki elde saklı duran bir yığını. Kutu imgesi de bu birikmişliği taşır; söz tek bir cümleyle bitmez.