Anlamı
1) geliri, giderini karşılamamak; 2) gizlenmek istenen bir olayı, bir düşünceyi veya durumu elde olmayarak ortaya koymak, açıklamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, gelirin gideri karşılamaması ya da gizli tutulmak istenen bir şeyin farkında olmadan belli olması anlamlarında kullanılır. Bu çift yönlü yapı, deyimi hem ekonomik hem de sosyal bağlamda yaygın hâle getirir. Bütçe konuşmalarında maddi eksikliği anlatırken, insan ilişkilerinde veya iş ortamında ise istemeden bir düşüncenin, planın ya da gerçeğin ortaya sızmasını ifade edebilir. Bir şirketin aylık hesabının açık vermesi, bir kişinin tutarsız konuşarak açık vermesi ya da bir savunmanın zayıf noktasının rakip tarafından fark edilmesi bu deyimle anlatılabilir. Deyim, kontrolü kaybetme ve savunmasız kalma anlamı da taşıdığı için dikkatli davranma ihtiyacını vurgular. Özellikle planlı bir süreçte beklenmedik bir açığın ortaya çıkması durumlarında çok doğal kullanılır.
Örnek Cümleler
- Aylık gelir gideri karşılamayınca ev bütçesi neredeyse her ay açık verdi.
- Yalanını sürdürürken bir cümlede açık verdi, herkes gerçeği hemen anladı.
- Dikkatli konuşuyordu ama heyecanlanınca açık verip bütün planı ele verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İstemeden dışarı sızdırmayı bildirir; bağışlamayı değil. Kişi açığı isteyerek vermez, o kendiliğinden görünür olur. Fiilin bu kullanımı ses vermek ve koku vermek sözlerinde de vardır; hepsinde dışarıya çıkan şey istem dışıdır.
İki anlamda da korunması gereken bir şey ortaya çıkar. Birinde hesabın eksiği, ötekinde saklanan bir gerçek görünür olur. Açık sözcüğü ikisinde de zayıf noktayı anar; değişen yalnız o noktanın nerede bulunduğudur.
Almaz; yalın durur ve kalıbın içinde kalır. Açığı vermek dendiğinde belli bir eksikten söz edilir, oysa kalıp durumun kendisini adlandırır. İki sözcük birlikte tek bir fiil gibi çekimlenir.