Anlamı
1) çok acıkmak; 2) aşırı derecede yoksul olmak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir yandan çok acıkmayı, diğer yandan ise aşırı derecede yoksul olmayı anlatır. Kullanıldığı bağlama göre anlamın şiddeti değişebilir. Bazen uzun süre yemek yememiş birinin abartılı biçimde aç olduğunu söylemek için kullanılır; bazen de gerçek anlamda geçim sıkıntısı çeken, temel ihtiyaçlarını karşılayamayan kimseleri anlatır. Gündelik dilde abartı unsuruyla da sık kullanıldığı için tonuna dikkat etmek gerekir. Çünkü bazı durumlarda şaka yollu, bazı durumlarda ise ağır bir toplumsal gerçeği dile getiren ciddi bir söz olabilir. Deyimin asıl gücü, açlığın yalnızca mide boşluğu değil, hayatı daraltan bir yokluk hâli olduğunu hissettirmesidir. Bu yüzden özellikle ekonomik zorluk anlatılırken daha sert bir anlam kazanır. Söylendiğinde, ihtiyaç ile yoksunluk arasındaki çizgi belirginleşir. Söz hem bedensel isteği hem de sosyal sıkıntıyı aynı anda çağırabildiği için etkili ve keskin bir anlatım sunar.
Örnek Cümleler
- Sabahtan beri bir lokma yemedim, neredeyse acından ölüyorum diye yakındı.
- Mahallede bazı aileler gerçekten acından ölme noktasına gelmiş, kimse duymuyordu.
- İş bulamayınca öyle yoksul düştü ki bir ara neredeyse acından ölecekti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki anlamda: çok acıkmak ve aşırı yoksul olmak. Birincisi abartıdır, ortada ölüm tehlikesi yoktur; ikincisi ciddi bir durumu bildirir. Hangisinin kastedildiği cümlenin ağırlığından anlaşılır. İki anlam aynı biçimle kurulduğu için ayrım tona kalır.
Ölümün sebebini gösterir; ayrılma eki burada yüzünden anlamındadır. Aynı kullanım soğuktan ölmek ve korkudan ölmek sözlerinde de vardır. Ek düşseydi sebep söylenmemiş, cümle de eksik kalmış olurdu.
Cümlenin tonundan ve çevresinden. Neredeyse ya da az kalsın gibi sözcükler abartıyı açığa vurur. Ciddi anlamda kurulduğunda ise yanına yoksulluk ve işsizlik gibi sözcükler gelir; ölçüyü bunlar belirler.