Anlamı
malını mülkünü kaybetmek.
Detaylı Açıklama
Âdembabaya dönmek, kişinin elindeki malı mülkü, birikimi ya da geçim güvencesini kaybederek yoksul ve güçsüz bir hâle düşmesi için kullanılan sert bir deyimdir. Bu ifade yalnızca para kaybını anlatmaz; beraberinde itibarın sarsılmasını, düzenin bozulmasını ve insanın eski rahatlığını tümden yitirmesini de düşündürür. Bir zamanlar varlıklı, eli açık ya da kendine yeten bir kimsenin sonradan sıkıntı içine girmesi bu sözle daha çarpıcı biçimde anlatılır. Günlük dilde iflas edenler, yanlış yatırımlar yüzünden çökenler, borç içinde kalanlar ya da elindekini düşüncesizce tüketenler için söylenebilir. Deyimin etkisi, kaybın sıradan değil, insanı kökten sarsan bir düşüş olduğunu hissettirmesinden gelir. Burada yoksullaşma sadece ekonomik bir zayıflama değil, hayat standardının ve sosyal görünürlüğün de çökmesi demektir. Bu nedenle söz, tedbirsizlik, talihsizlik ve çöküş hikâyelerinde güçlü bir anlatım aracı olarak yer alır. Bir anda değil, bazen uzun bir çözülmenin sonunda gelinen hâl de bu deyimle özetlenebilir.
Örnek Cümleler
- Ortaklık dağılınca eldeki her şeyi kaybetti, kısa sürede âdembabaya döndü.
- Kefil olduğu borç üstüne kalınca dükkânını da satıp âdembabaya döndü.
- Bir zamanlar mahallenin en varlıklısıydı; şimdi âdembabaya dönmüş, kirayı zor ödüyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, parasız kalmanın yanında düzenin bozulmasını, yaşam seviyesinin düşmesini ve kişinin iyice perişan hâle gelmesini de anlatır. Ölçü eldeki miktar değil, kişinin görünür hâlidir; parası az olup bu duruma düşmeyen de vardır.
İflas, kötü yatırım, borç batağı, mirasın tükenmesi ya da düşüncesiz harcamalar sonucunda yaşanan ağır düşüşler için kullanılır. Ortak yan, düşüşün dışarıdan görülebilecek kadar büyük olmasıdır; gizli kalan bir sıkıntı için kurulmaz.
Bir adla anlatır. Âdembaba yoksul ve düşkün kimseyi karşılar; deyim düşüşü ölçmek yerine kişiyi o adla bir tutar. Ölçü sayı değil, bir kişiye benzetilmektir. Benzetme bittiğinde söz de biter.