Anlamı
kişi hakkında kötü bir niyetle asılsız söylentiler yaymak:
'Kadın durmadan vır vır eder, yakınır diye adımızı çıkarmışlar.' -A. Erhat.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişi hakkında kötü niyetle asılsız söylentiler yaymak, onun itibarını zedeleyecek konuşmalar yapmak ve çevrede olumsuz bir kanaat oluşturmaya çalışmak anlamında kullanılır. 'Adı çıkmak' deyimi sonuç durumunu anlatırken, 'adını çıkarmak' bunu yapan faile işaret eder. Bu ayrım önemlidir çünkü burada etkin bir zarar verme niyeti bulunur. Gündelik dilde dedikodu, iftira, karalama ve sosyal çevrede birini küçük düşürme davranışları için kullanılır. Birinin özel hayatı, davranışları ya da niyetleri hakkında asılsız sözler dolaştırmak tam bu deyimin alanına girer. Söylendiğinde sadece konuşmak değil, bir kişinin toplumsal yüzünü bozma çabası anlaşılır. Bu yüzden ifade ahlaki olarak serttir. Kötü ün bazen kendiliğinden oluşmaz; bilinçli biçimde yayılır. Deyim tam da bu kirletici etkiyi görünür kılar. İnsan birinin adını çıkararak yalnız onu değil, onun çevresiyle kurduğu güven ilişkisini de zedeler.
Örnek Cümleler
- Öğretmen bu durumu "adını çıkarmak" ifadesiyle anlattı.
- Dün akşam yine adını çıkarmış, kimse şaşırmadı.
- Mahallede genç kızın adını çıkarmaya çalıştılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kişi hakkında kötü niyetle asılsız söylentiler yaymayı ve itibarını zedelemeye çalışmayı anlatır. Deyim tam da bu kirletici etkiyi görünür kılar.
Adı çıkmak sonucun oluşmasını, adını çıkarmak ise bu sonuca yol açan kötü niyetli eylemi anlatır.
Çünkü kişinin güvenini, onurunu ve toplum içindeki yerini bilinçli biçimde zedeleme anlamı taşır. Bu yüzden ifade ahlaki olarak serttir.