Anlamı
'hiç de öyle değil, yanılıyorsun' anlamında kullanılan bir söz:
'Yakın tarihe ait tefrikaların ezelî okuyucusu Başefendi, affetmişsin sen onu, dedi.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Bu söz, karşı tarafın söylediği bir şeye katılmadığını, onu gerçekçi bulmadığını ve 'hiç de öyle değil, yanılıyorsun' anlamında itiraz ettiğini göstermek için kullanılır. Günlük konuşma dilinde çoğu zaman hafif alaycı, yer yer küçümseyici ama canlı bir tepki ifadesidir. Biri kendini fazla övdüğünde, bir ihtimali abarttığında ya da durumu olduğundan farklı anlattığında bu söz devreye girebilir. Buradaki 'affetmişsin' gerçek bir bağışlama fiili değildir; tam tersine, söylenenin abartılı ya da yanlış olduğunu vurgulayan bir karşı çıkıştır. Bu nedenle ton çok önemlidir. Şakalı biçimde de söylenebilir, sert bir reddediş olarak da duyulabilir. Söylendiğinde, konuşanın karşı tarafın kurduğu tabloya kesinlikle ikna olmadığı anlaşılır. Deyim, kısa oluşuna rağmen güçlü bir itiraz taşır. Konuşmanın seyrini bir anda değiştirebilir ve karşıdakinin sözünü küçültücü bir etkisi olabilir.
Örnek Cümleler
- Bu işi bir günde bitiririm deyince arkadaşları gülüp affetmişsin dedi.
- Kendini herkesten becerikli sanıyorsan affetmişsin, işin aslı hiç öyle değil.
- Onu kolay lokma sanıyorsan affetmişsin; karşındaki bu işi yıllardır yapıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Karşıdakinin yanıldığını, işi olduğundan kolay ya da farklı sandığını bildirir. Sözlükte hiç de öyle değil, yanılıyorsun anlamıyla verilir; itiraz kısa, kesin ve çoğu zaman gülümseyerek söylenir.
Yoktur; burada bağışlama değil, karşı çıkma anlamı vardır. Kalıp donmuştur, affetmek fiilinin kendi anlamı işlemez. Bu yüzden söz çekime de girmez; kalıp hep bu biçimde, ikinci tekil kişiyle kurulur.
Çoğunlukla alaycı ve şakalı bir itiraz tonu taşır; yakın arkadaşlar arasında takılma olarak duyulur. Sesin sertleşmesiyle aynı söz küçümseyici, hatta kırıcı bir reddedişe de dönüşebilir.