Anlamı
aşırı davranışlarda bulunacak kadar öfkelenmek, ne yaptığını bilememek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, kişinin öfkesinin kontrolünü kaybedecek derecede artması, ne yaptığını bilemeyecek kadar taşması anlamında kullanılır. Günlük dilde aşırı tepki gösteren, ölçüyü kaçıran ve bir anda hiddetlenen kişiler için söylenir. Buradaki anlatım abartılıdır; kişinin bilinci sanki yerinden oynamış, dengesi bozulmuş gibi tasvir edilir. Bu yüzden yalnız sinirlenmek değil, öfkenin davranışları yönetir hâle gelmesi kastedilir. Deyim bazen ciddi uyarı niteliği taşır, bazen de konuşma dilinde renklendirici bir ifade olarak kullanılır. Söylendiğinde, karşıdaki kişinin normal tepkisini aşıp taşkın bir ruh hâline girdiği anlaşılır. Bu taşkınlık yalnız bağırıp çağırmak değil, düşünmeden karar vermek ve zararlı davranışlara yönelmek riskini de içerir. İfade, öfkenin insanı ne kadar savurabileceğini gösteren canlı bir halk gözlemidir. Kısa ama çok yoğun bir ruh hâlini resmeder.
Örnek Cümleler
- Küçük bir laf duydu, afyonu başına vurdu, masayı devirip çıktı.
- Bu kadar küçük şeye afyonu başına vurmuş gibi tepki verdi.
- Sinirlenince afyonu başına vuruyor, o anda kimseyle konuşmak mümkün olmuyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Öfkenin bedene yerleştiği bir anı anlatır; kalıp duyguyu değil, onun kişiyi ele geçirmesini bildirir. Sözlükteki karşılık da aşırı davranışlarda bulunacak kadar öfkelenmek biçiminde verilmiştir. Öfkenin geçici ama son derece şiddetli olduğu da sezilir.
Sıradan kızgınlığı değil, ölçüyü kaçıracak kadar şiddetli bir öfkeyi anlatır. Bu yüzden gündelik bir sinirlenme için söylendiğinde abartılı kaçar; söz taşkınlık derecesindeki hiddet için saklanır.
Çünkü kişinin adeta uyuşturucu etkisi altındaymış gibi kendini yitirdiğini söyler. Afyonun başa vurması benzetmesi, öfkenin bilinci bulandırdığı anı somut ve abartılı biçimde canlandırır. Abartı burada uyarının etkisini artırmak için kullanılır.