Anlamı
güzel insanlar her yerde ilgi çekerler, her zaman onların sözü kabul edilir.
Detaylı Açıklama
Ağaç ucuna yel değer, güzel kişiye söz değer atasözü, güzel insanların her yerde ilgi çektiğini ve söylediklerinin kolayca kabul gördüğünü anlatır. Ağacın en yüksek, en açıkta duran ucuna rüzgâr nasıl ilk ve en çok değerse, topluluk içinde göze çarpan kişiye de sözler, bakışlar ve ilgi öyle yönelir. Buradaki güzellik yalnız yüz güzelliği değildir; huyu, duruşu ve hâliyle beğenilen kimse de aynı yeri tutar. Sözün ikinci yarısı bu ilginin sonucunu bildirir: böyle biri konuştuğunda dinlenir, dediği fazla tartışılmadan benimsenir. Halk gözlemi burada bir yargı vermez, olanı kaydeder; beğenilen insanın hem daha çok konuşulduğunu hem de sözünün daha kolay geçtiğini söyler. Rüzgârın en uç dala değmesi gibi, ilgi de göz önündeki kişiye değer.
Örnek Cümleler
- Aynı öneriyi ikisi de söyledi; herkesin sevdiği o güler yüzlü kızınki kabul gördü; ağaç ucuna yel değer, güzel kişiye söz değer.
- Aynı itirazı üç kişi dile getirdi; herkesin sevdiği o delikanlınınki dikkate alındı; ağaç ucuna yel değer, güzel kişiye söz değer.
- Sınıfın en sevileni bir şey önerdiğinde kimse karşı çıkmazdı; ağaç ucuna yel değer, güzel kişiye söz değer.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Beğenilen kişinin hem ilgi çektiğini hem de sözünün kolayca kabul gördüğünü dile getirir. Kaynaktaki karşılık iki yönü birlikte verir: önce çekilen ilgi, sonra sözün geçerliliği. Atasözü bunu olağan bir sonuç gibi söyler.
Halk dilinde güzel kişi, yalnız yüzü değil bütünüyle beğenilen kimsedir. Atasözü bu yüzden bir övgü listesi vermez; ölçü, çevrenin o kişiye bakıp bakmadığıdır. Beğenilmek burada bir sebep, ilgi ise sonuçtur.
Yel seçmez, yalnız en açıktakine değer. Benzetme böylece ilgiyi bir tercih değil, konumun sonucu sayar; kişi istemese de göz önünde olduğu için sözü üstüne çeker. Kaçınılmazlık duygusu buradan doğar.