Anlamı
çocuklar ana ve babalarından öğrendiklerini yapmaya özenirler.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, çocukların ve gençlerin büyüklerini yalnızca dinlemediğini, aynı zamanda onları örnek alarak davranış geliştirdiğini anlatır. Keçi ağaca çıkarsa oğlak dala bakar; yani büyüklerin yaptığı sıra dışı ya da tehlikeli bir hareket, küçükler için de özendirici hâle gelir. Sözün temel mesajı, örnek olmanın öğüt vermekten daha güçlü olduğudur. Anne baba, öğretmen, usta ya da toplum önünde bulunan kişiler ne yaparsa, kendilerinden sonra gelenler de çoğu zaman onu tekrar etmeye yönelir. Atasözü hem taklit gücünü hem de sorumluluk duygusunu vurgular. Çocuklara iyi örnek olmak isteyen büyükler, sözlerinden önce tutumlarına dikkat etmelidir. Kötü alışkanlıklar, ölçüsüz tavırlar ya da kural tanımazlık çoğu zaman yukarıdan aşağıya geçer. Söz, eğitim ve aile hayatının merkezindeki model alma gerçeğini çok canlı bir benzetmeyle anlatır. Büyüklerin hâli, küçüklerin yolunu sessizce belirler.
Örnek Cümleler
- Evde büyükler nasıl davranıyorsa çocuklar da ona özeniyor; ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur.
- Ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur; babası hırsız, oğlu da ondan öğrendi.
- Annesi akşamları keman çalardı, kız da yedi yaşında yayı eline aldı; ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Öğrenmenin sözle değil, görmeyle olduğunu anlatır. Kaynaktaki karşılık, çocukların ana babalarından öğrendiklerini yapmaya özendiğini söyler; belirleyici olan öğüt değil örnektir. Bu yüzden atasözü büyüğü de sorumlu tutar; kusur çocukta değil, izlediği örnektedir.
Keçi ile oğlak arasındaki doğal bağ, davranışın büyükten küçüğe geçişini somutlaştırır. Oğlağın dala bakması, henüz yapamadığı şeye şimdiden özendiğini çok canlı biçimde gösterir. Benzetme doğrudan kırsal hayattan alınmıştır.
Aile içi eğitim, çocuk yetiştirme, okul ortamı ve ustadan çırağa geçen davranışların konuşulduğu yerlerde kullanılır. Hem iyi hem kötü örnekler için söylenebilmesi kullanım alanını genişletir.