Anlamı
baba dostları, babamızdan bize kalan miras gibidirler, bizi kollarlar ve bize her türlü yardımı yaparlar.
Detaylı Açıklama
Ata dostu oğla mirastır atasözü, baba dostlarının babadan kalan bir miras gibi olduğunu, evladı kolladıklarını ve ona her türlü yardımı yaptıklarını anlatır. Söz dostluğu mala benzetir: nasıl mal babadan oğula geçerse, dostluk da geçer. Üç şey birlikte anılır: dostlar miras gibidir, kollarlar ve yardım ederler. Anlamda yardımın türü sınırlanmaz; iş bulmaktan söz vermeye kadar uzanabilir. Baba dostunun kapısı evlada baştan açıktır; tanışıklık hazır devralınır. Ata sözcüğü burada babayı karşılar; söz oğul üzerinden kurulmuştur. Atasözü evlada bir görev yüklemez; anlatılan, dostun evladı gözetmesidir. Kız çocuğu için ayrı bir karşılık verilmez; söz kendi devrinin ağzıyla konuşur. Babasının cenazesinde tanımadığı bir adamın gelip yardım teklif etmesi bu sözün sahnesidir.
Örnek Cümleler
- Babamın eski arkadaşı iş bulmamda elinden geleni yaptı; ata dostu oğla mirastır.
- Ata dostu oğla mirastır; şehirde kimseyi tanımıyorduk, babamın dostu kapıları açtı.
- Zor gününde babasının eski arkadaşları kapısını çalıp yanında durdu; ata dostu oğla mirastır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Belirtisiz ad tamlamasıdır; ata sözcüğü ilgi eki almaz. Bu yüzden belli bir babanın dostu değil, genel olarak baba dostluğu anlatılır. Belirtili kurulsaydı söz tek bir aileye daralırdı. Tamlama böylece her okuru kapsar.
Babadan oğula geçtiği için benzetilir. Tarla, dükkân, ev nasıl devrolunuyorsa tanışıklık da öyle devrolur. Yeni baştan kurulması gerekmez; kapı zaten açıktır. Bu geçişin kaç kuşak sürdüğü ise anılmaz.
Atasözü bunu söylemez. Anlatılan şey dostun evladı gözetmesidir; yükümlülük dostun tarafındadır. Söz bunu eski dostluğun bir borcu sayar ve karşılığını sormaz. Evladın ne yapması gerektiği sözün dışında kalır.