Anlamı
dişli birine dayanan, güvenen kişi herkese kafa tutar, kabadayıca davranır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, arkasında güçlü bir dayanak bulunan kişilerin çoğu zaman haddini aşarak kibirli, sert ve saldırgan davranabildiğini anlatır. Kişi kendi gücüne değil, yaslandığı otoriteye güvenmeye başladığında herkese kafa tutma eğilimi gösterebilir. Buradaki 'kul', kendi cesaretinden çok ağasının gücüyle kabaran kimseyi temsil eder. Söz, güç ilişkisinin insan karakterini nasıl bozabildiğini gözlemleyen eleştirel bir halk sözüdür. Bir makama, zengin bir koruyucuya, siyasi desteğe ya da güçlü bir çevreye yaslananlar, çoğu zaman kendilerini dokunulmaz sanabilir. Bu da onları ölçüsüz konuşmaya, insanları küçümsemeye ve zorbalığa iter. Atasözü bu yapay cesareti hedef alır. Çünkü kişi kendi değeriyle değil, arkasındaki kuvvetle kabarmaktadır. Güç desteği çekildiğinde o kabadayılığın da söneceği ima edilir. Söz, makamın gölgesinde büyüyen kibri ve başkasının kuvvetiyle öne çıkma eğilimini isabetli bir dille eleştirir.
Örnek Cümleler
- Patronuna güvenip herkese tepeden bakıyor; ağası güçlü olanın kulu asi olur.
- Müdürün gözdesi, kendinden kıdemli ustaya bile bağırıp masayı yumrukladı; ağası güçlü olanın kulu asi olur.
- Vekilin akrabası olduğunu öğrendik, o günden sonra kimseye selam vermez oldu; ağası güçlü olanın kulu asi olur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Arkasında güçlü biri olduğu için herkese sert davranan, kendini dokunulmaz sanan ve kibirlenen insan tipini eleştirir. Gücü kendisinin değil arkasındakinin olduğu için bu cesaret ödünç sayılır.
Yönü tersine çevrilmiş bir asiliği anlatır: kişi güce karşı değil, gücün arkasından başkalarına başkaldırır. Buradaki asilik bir hak arayışı değil, koruma altındayken kabaran bir şımarıklıktır. Destek çekildiğinde bu cesaret de kaybolur.
Bugün de makam, para, siyaset ya da çevre desteğiyle başkalarına tepeden bakan insanlarda karşılığını bulur. Değişen yalnızca dayanılan gücün adıdır; tavrın kendisi aynı biçimde sürer.