Anlamı
1) dayak sonucunda yüz yara bere içinde kalmak; 2) yüzde aşırı öfke, üzüntü, yorgunluk vb. durumların izleri görünmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kimsenin yüzünün özellikle dayak, sert çarpma, ağır öfke, aşırı yorgunluk ya da yoğun üzüntü nedeniyle tanınmaz ölçüde bozulmasını anlatır. Ağızla burnun birbirine karışması, yüz hatlarının darbe veya aşırı zorlanma sonucu seçilemez hale geldiği güçlü bir benzetmedir. Deyim en çok fiziksel şiddet sonrası kullanılsa da, bazen mecaz olarak yüzün bitkin, çökmüş ve dağılmış görünmesini anlatmak için de söylenir. Bu yüzden hem gerçek hem de genişletilmiş bir kullanım alanı vardır. İnsanın yorgunluktan, ağlamaktan ya da aşırı sinirden yüzü perişan bir hale geldiğinde de bu ifade devreye girebilir. Günlük dilde sert ve çarpıcı bir anlatımı vardır. Görüntünün bozulması burada yalnız estetik değil, yaşanan olayın şiddetini de hissettirir. Yüz, insanın en görünür tarafıdır; onun dağılması yaşanan sarsıntının büyüklüğünü doğrudan gösterir. Deyim tam da bu ağır görünüş değişimini anlatan sert bir halk ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Kavgadan sonra ağzı burnu birbirine karışmış halde geldi.
- Kavgada ağzı burnu birbirine karıştı, eve kanlar içinde döndü.
- Kavgada o kadar çok yumruk yedi ki ağzı burnu birbirine karıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
En çok dayak, kavga veya sert bir darbe sonrası yüzün yara bere içinde kalması durumunda kullanılır.
Evet, bazen aşırı öfke, ağlama, üzüntü ya da yorgunluk yüzünden perişan görünen yüzler için mecazlı biçimde de kullanılır.
Çünkü yüzün düzeninin bozulması, yaşanan olayın şiddetini ve kişinin ne kadar sarsıldığını güçlü biçimde göstermektedir.