Anlamı
1) yeni gördüğü her şeye şaşkınlıkla bakan; 2) saf, bön.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, yeni gördüğü her şeye şaşkınlıkla bakan, kolayca etkilenip ağzı açık kalan, saf ve bön kimseler için kullanılır. Kişinin dünyayı deneyimleme biçiminde bir toyluk ve çabuk hayrete kapılma hâli vardır. Bu yüzden söz hem şaşkınlığı hem de biraz budalalık sayılan saflığı birlikte taşır. Gündelik dilde çoğu zaman hafif alaycı bir tonla söylenir. Birinin her söylenene inanması, her gördüğüne abartılı tepki vermesi ya da kolay kandırılması bu kalıpla anlatılabilir. Deyimin etkisi, kişinin yüzündeki boş bakış ve sürekli hayret hâlini somutlaştırmasından gelir. Sadece meraklı olmak değil, olup biteni süzmeden kabul etmek de bu sözün kapsamındadır. Dolayısıyla hem görgüsüzce şaşıranları hem de safça davrananları işaret eder. Küçümseyici ama canlı bir halk ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Şehre ilk kez gelmiş gibi ağzı açık ayran delisi dolaşıyordu.
- Vitrindeki yeni telefonu görünce ağzı açık ayran delisine döndü, gözünü alamadı.
- Ağzı açık ayran delisi gibi bakıp durdu, soruyu bile anlayamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gördüğü her yeniliğe abartılı hayret gösteren, duyduğuna hemen inanan, olup biteni süzmeden kabul eden kişiler için kullanılır. Deneyimsizlikle saflığın birleştiği bu hâl, çevrede çoğu zaman gülünç bulunur.
Hayır; kaynak iki ayrı karşılık verir. Biri yeni gördüğü her şeye şaşkınlıkla bakmayı, öteki saf ve bön olmayı anlatır. İkisi aynı kişide birleşebilir ama bu şart değildir; cümlenin gidişi hangisinin kastedildiğini gösterir.
Sert bir hakaret gibi değil, alaylı bir sitem gibi duyulur. Çoğu zaman yakın çevrede, gülerek ve azarlar gibi söylenir; yine de küçümseme içerdiği için yabancı birine karşı kullanılması kaba kaçar.