Anlamı
çalışmayıp işlerinin başkaları tarafından yapılmasını beklemek.
Detaylı Açıklama
Ağzına verilmesini beklemek, çalışmayıp işlerinin başkaları tarafından yapılmasını beklemektir. Kalıp bir yiyeceğin ağza verilmesi görüntüsüyle kurulur: kişi elini bile uzatmaz, her şeyin önüne getirilmesini bekler. Kendi yapabileceği bir iş için bile emek harcamaz. Öznesi bekleyen kişidir; işi yapan taraf cümlede anılmayabilir: anne, kardeş, iş arkadaşı. Hazıra konmak da başkasının emeğinden yararlanmayı anlatır, ama orada iş başkası tarafından zaten bitirilmiştir; ağzına verilmesini beklemekte ise iş daha yapılmamıştır ve kişi onun kendisi için yapılmasını bekler. Söz, bekleyen kişiye yöneltilen bir sitem olarak da söylenebilir. Kalıp bir kez olan bir durum için de, yerleşmiş bir tavır için de kurulabilir. Ödevini ablasına yaptıran bir öğrenci ya da evde yemeğini bile ısıtmayan bir yetişkin için söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Kendi ödevine elini bile sürmüyor, her şeyin ağzına verilmesini bekliyor.
- Mutfakta bir bardak bile taşımıyor; çayının bile ağzına verilmesini bekliyor.
- Ortak projede tek bir iş üstlenmedi, yine ağzına verilmesini bekleyip oturdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yapabileceği işi bile üstlenmeyip sonucun hazır gelmesini bekleyen tavrı eleştirir. Burada acizlik değil, sorumluluktan kaçış vardır; kişi elinden geleni denemeden başkasının çabasına yaslanır. Söz de tam bu yaslanmayı hedef alır.
Yardım isteyen kişi kendi payına düşeni yapmış, gücünün yetmediği yerde destek aramıştır. Bu deyimdeki kişi ise daha baştan hiç başlamaz. Fark, ihtiyaç ile isteksizlik arasındadır; deyim yalnızca ikincisini kötüler.
Ev işlerinin paylaşıldığı ailelerde, grup ödevi verilen sınıflarda ve iş bölümü gerektiren ekiplerde duyulabilir. Ortak yük taşınan her yerde, yükün altına girmeyen biri çıktığında bu söz gündeme gelir.