Anlamı
söylemesi ayıp kaçmak, uygun düşmemek, yakışık almamak.
Detaylı Açıklama
Ağzına yakışmamak, bir sözü söylemenin o kişiye ayıp kaçması, uygun düşmemesi, yakışık almamasıdır. Kalıbın öznesi söylenen sözdür: bu laf senin ağzına yakışmadı. Kişi iyelik ekiyle anılır. Söz kaba bir laf, bir küfür, kırıcı bir yakıştırma ya da yersiz bir şaka olabilir. Yakışık almamak da uygun düşmemeyi anlatır, ama her davranış için kurulur; ağzına yakışmamak ise yalnız söze bakar. Kalıp geçmiş zamanla bir olayı anlatabilir, geniş zamanla da genel bir yargı kurabilir: böyle sözler senin ağzına yakışmaz. Kimi zaman söyleyen kişi kendini de uyarır: bu söz benim ağzıma yakışmadı. Yıllardır saygıyla dinlenen bir öğretmenin öfkeyle ağır bir söz etmesi ya da bir çocuğun yaşına uymayan bir küfür savurması bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Bu kadar kaba bir laf senin ağzına hiç yakışmadı, herkes şaşırıp sustu.
- Hocasının arkasından söylediği o söz çocuğun ağzına yakışmamıştı, sınıfta uzun bir sessizlik oldu.
- Yıllardır saygı gördüğü kürsüde böyle bir küfür ağzına yakışmadı ve dinleyenleri kırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözü tek başına değil, söyleyeniyle birlikte değerlendirir. Aynı cümle bir kişide sıradan durur, başkasında rahatsız edici olur. Ölçü, kişinin yaşı, konumu ve çevresinin ondan beklediği konuşma biçimidir.
Çünkü herkesten aynı dil beklenmez. Bir çocuğun ağzında ağır kaçan söz, akranları arasında şakalaşan iki kişide dikkat çekmeyebilir. Deyim de bu beklenti farkına dayanır; ölçüyü sözün kendisi değil, çevrenin bakışı belirler.
Uyarı ve sitem tonunda söylenebilir. Söyleyen kişi karşısındakini aşağılamak yerine ona kendini hatırlatır: bu söz sana göre değil, der. Kimi zaman da beklenmedik bir kabalık karşısında duyulan hayal kırıklığını dile getirir.