Anlamı
konuşturarak düşüncesini öğrenmeye çalışmak:
'Ağzımı aradı, rahat mıydım, burada okuyacağımı aklım kesmiş miydi?' -A. Kutlu.
Detaylı Açıklama
Ağzını aramak, birini konuşturarak düşüncesini öğrenmeye çalışmaktır. Aynı söz ağzını yoklamak biçiminde de kurulur. Soru dolaylı da olabilir, açık da; ama asıl bilgi sohbetin içinden toplanır. Öğrenilmek istenen bir düşünce, bir tercih ya da bir karara nasıl bakılacağı olabilir. Kalıbın öznesi yoklayan kişidir; düşüncesi öğrenilmek istenen kişi ilgi ekiyle anılır: babamın ağzını aradı. Ağzını koklamak niyeti ve durumu öğrenmek istemeyi, ağızdan lakırtı almak ise konuşturup bir şey öğrenmeyi anlatır; ağzını aramakta sonuç alınıp alınmadığı ayrıca söylenir: ağzını aradı ama bir şey öğrenemedi. Yoklanan kişi bunu fark edebilir de, etmeyebilir de. Emekli olup olmayacağını anlamak için yıllardır birlikte çalıştığı arkadaşını yoklayan bir memur bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Taşınmayı düşünüp düşünmediğini anlamak için akşam yemeğinde babamın ağzını aradı.
- Seçimde kime oy vereceğini anlamak için ustanın ağzını aradı ama sonuç alamadı.
- Sürprizi bozmadan hangi rengi sevdiğini anlamak için kardeşimin ağzını aradım.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Karşı tarafın açıkça söylemeyeceği bir düşünceyi merak ettiğimizde kullanılır. Bir karara nasıl bakacağını, bir teklifi kabul edip etmeyeceğini ya da neyi bildiğini doğrudan sormadan anlamaya çalışırız.
Her zaman değil. Ölçü, öğrenilenle ne yapılacağıdır; niyet iyiyse yadırganmayabilir. Ancak niyet bilgi toplamak değil de açık vermesini beklemekse, fark edildiğinde güveni zedeler. Yöntem aynıdır, ayrımı yapan şey amaçtır.
Anlattığı davranış toplantıda da görüşmede de yaşanır, ama deyimin kendisi günlük konuşmaya aittir. Resmî bir metinde bunun yerine görüş yoklamak, eğilim sormak gibi daha düz ifadeler de kullanılabilir.