Anlamı
aşırı bir biçimde döverek perişan duruma getirmek.
Detaylı Açıklama
Ağzını burnunu çarşamba pazarına çevirmek, birini aşırı bir biçimde döverek perişan duruma getirmektir. Kalıbın öznesi döven kişidir; dövülen kişi ilgi ekiyle anılır: adamın ağzını burnunu çarşamba pazarına çevirdiler. Karşılıklı bir kavga için de kurulabilir: birbirlerinin ağzını burnunu çarşamba pazarına çevirdiler. Ağzını burnunu dağıtmak da aynı anlamı taşır; paçavraya çevirmek ise çok hırpalamayı ve bir şeyi berbat bir duruma getirmeyi anlatır. Dövülen yerin yüz olduğu kalıbın kendisinden bellidir: ağız ve burun anılır. Kalıp görülen bir olayı anlatırken de, başkasından duyulan bir olayı aktarırken de kurulur. Bir sokak kavgası, bir hırsızın yakalandığı an ya da bir düğünde çıkan arbede bu sözle anlatılabilir. Kalıp sert bir sözdür ve yaşanan şiddeti yumuşatmadan aktarır.
Örnek Cümleler
- Kavgada oğlanın ağzını burnunu çarşamba pazarına çevirmişler, çocuk hastanelik olmuş.
- Bir daha kardeşime laf atarsan ağzını burnunu çarşamba pazarına çeviririm, dedi.
- Maç sonrası çıkan arbedede iki taraf birbirinin ağzını burnunu çarşamba pazarına çevirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kavganın kendisini değil, vardığı noktayı tarif eder. Söz olayın nasıl geliştiğini anlatmaya gerek bırakmadan tabloyu tek cümlede verir: yüz gözden geçmiş, ortalık dağılmıştır. Dinleyen araya giren sahneleri kendi tamamlar; kalıbın kısalığı da gücünü buradan alır.
Pazar kurulduğu gün her yer dağınıktır, tezgâhlar karışmış, ortalık altüst olmuştur. Dövülen yüzün hâli de böyle görülür; benzetme bu bilinen karışıklığı ödünç alarak sonucu gözde canlandırır.
Kullanılır. Olmuş bir dövme anlatılırken de kurulur, tehdit sözü olarak da. Asıl karşılığı gerçekleşmiş eylemdir: birinin ağzı burnu gerçekten dağıtılmıştır. Çeviririm biçimi ise henüz yapılmamış bir niyeti bildirir ve orada söz eylemden çok öfkenin ölçüsünü gösterir.