Anlamı
alay umduğunu elde edememek.
Detaylı Açıklama
Ağzını havaya açmak, umduğunu elde edememektir; söz alay yollu kullanılır. Beklenen şey bir makam, bir hediye, bir destek ya da verilmiş bir söz olabilir; sonunda eli boş kalınmıştır. Umulan şeyin gelmediği iş bitince anlaşılır; kalıp bu anı adlandırır. Görüntüde açılan ağza bir şey düşmemiş, ağız havaya açık kalmıştır. Kalıbın öznesi umduğunu bulamayan kişidir. Başkası için kurulabileceği gibi, konuşan kendi durumunu da bu sözle anlatabilir. Eli boş dönmek umduğunu alamadan dönmeyi, hevesi kursağında kalmak ise istediği, imrendiği şeyi elde edememeyi anlatır. Beklediği atamayı başkasına kaptıran bir memur ya da ikramiye beklerken yalnız bir teşekkür mektubu alan bir çalışan ya da seçimden önce kendisine söz verilen görevi alamayan bir parti üyesi bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Amcasından miras bekliyordu ama sonunda ağzını havaya açtı, eline hiçbir şey geçmedi.
- Bu ortaklıktan büyük para umdu, altı ay sonra ağzını havaya açtı.
- Yıllarca destek olduğu arkadaşından bir yardım umdu ama ağzını havaya açtı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Beklentinin karşılıksız kalmasına işaret eder. Kişi bir pay, bir kazanç ya da bir iyilik ummuştur; iş bittiğinde umduğu şeyin hiçbiri eline geçmemiştir. Sonucu belirleyen, umulanın hiç gelmemiş olmasıdır; beklentinin haklı olup olmadığı kalıpta tartılmaz.
Umduğunu bulamayan kişiye; ama söz onun kötü niyetli olduğunu söylemez. Alay, beklentiyle sonuç arasındaki farktan doğar: ağız bir şey bekleyerek açılmış, boş kalmıştır. Kişi kendisiyle de böyle alay edebilir: ağzımı havaya açtım.
Bir şey umulup elde edilemeyen her durumda uygun düşer: miras, kazanç, bir yardım ya da bir kayırma. Ortada paylaşılacak bir şey bulunması gerekmez; tek kişiden beklenen bir iyilik için de kurulur. Hiç beklentiye girmemiş kişi için ise söz yerini bulmaz.