Anlamı
ağzının tadı bozulmak, tat alma duyusunu yitirmek:
'Ağzımın içi yangın yerine dönüp yine de ağrılar kesilmeyince çok sıkıntılı bir vaziyete düştüm.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Ağzının içi yangın yerine dönmek, ağzın tadının bozulması ve tat alma duyusunun bir süre işlemez hâle gelmesi anlamında kullanılır. Kişi ne yerse yesin aynı tatsızlığı duyar; en sevdiği yemek bile ağzına konduğunda beklediği tadı vermez. Yangın yerine benzetmesi bu bozulmanın şiddetini ve ağzın her yanına yayıldığını duyurur. Bu hâle yol açan şeyin ne olduğu kalıpta belirtilmez: çok acı bir yemek de olabilir, ağır bir ilaç da, ağızda çıkan yaralar da. Kalıbın öznesi ağzın içidir; kişi iyelik ekiyle anılır: ağzımın içi yangın yerine döndü. Kişi bunu kendisi için söyleyebilir, bir hastanın hâlini anlatan biri de kullanabilir; derecesi cümleye göre değişir. Kalıp geçmiş zamanla da kurulur: dün ağzımın içi yangın yerine dönmüştü.
Örnek Cümleler
- Dün akşam o acı biberi yiyince ağzının içi yangın yerine döndü, sabaha kadar hiçbir şeyden tat alamadı.
- İlaçları kullanmaya başladığından beri ağzının içi yangın yerine dönmüş, hiçbir yemekten tat alamıyor.
- Çıkan aftlar yüzünden ağzımın içi yangın yerine döndü, çorbanın bile tadını alamıyorum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tat alma duyusunun bozulmasını anlatır. Ağıza ne girerse girsin beklenen tat gelmez; yemek yenir ama zevki alınmaz. Şikâyetin ağırlığı açlıktan değil, damak tadının kaybından doğar. Kalıp bu kaybın ne kadar süreceğini söylemez; geçici bir hâl de olabilir, uzun süren bir rahatsızlık da.
Hayır, asıl kullanımı gerçek bir bedensel rahatsızlıktır. Kalıp abartıyla kurulduğu için derecesi cümleye göre oynar: aynı söz ağır bir hastalıktan sonra da, bir lokma acı biberden sonra da duyulabilir.
Anlam aynıdır: ağzın tadı bozulmuş, tat alma duyusu yitirilmiştir. Ağzının içi yangın yerine dönmek bozulan yeri adıyla anar; kısa biçimde ise bu yer cümleden anlaşılır. İki söyleyiş aynı durum için kurulabilir.