Anlamı
'ağzına geleni söyler' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Ağzının perhizi yok sözü, kişinin neyi söyleyip neyi söylememesi gerektiğini ayarlayamadan konuştuğunu, ağzına geleni söylediğini anlatan eleştirel bir ifadedir. Buradaki “perhiz”, normalde beden için uygulanan kısıtlamanın, söz alanına taşınmış halidir. Nasıl perhiz yapan biri ağzına gireni seçerse, sözünü ölçen kişi de ağzından çıkanı denetler. Perhizi olmayan ise bunu yapmaz. Deyim tam olarak bu denetimsizliği anlatır. Kişi düşündüğünü filtresiz söyler, kırıcı olur, uygun zamanı kollamaz ya da toplumsal sınırları gözetmez. Bu yüzden söz, görgü ve dil terbiyesi eksikliğini işaret eder. Günlük konuşmada özellikle kırıcı, patavatsız ve kontrolsüz kişileri tanımlarken kullanılır. İçinde hafif alay olsa da özü serttir. Halk dilinin yeme içme düzeniyle konuşma düzeni arasında kurduğu benzetme oldukça başarılıdır; söz de tıpkı yiyecek gibi seçilmelidir. Ağzının perhizi yok denildiğinde, dilin önüne hiçbir engel konmadığı ve bunun çevreye zarar verdiği anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Onun ağzının perhizi yok, ne bulsa söylüyor.
- Usta ağzının perhizi yok deyip işine döndü.
- Ağzının perhizi yok diye herkes ondan çekiniyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ölçüsüz, filtresiz, düşünmeden ve çoğu zaman kırıcı biçimde konuşan dil kullanımını eleştirir. Nasıl perhiz yapan biri ağzına gireni seçerse, sözünü ölçen kişi de ağzından çıkanı denetler.
Çünkü yiyecekte seçici olmak gibi, sözde de seçici ve kontrollü olmak gerektiğini ima eder. Buradaki “perhiz”, normalde beden için uygulanan kısıtlamanın, söz alanına taşınmış halidir.
Patavatsızlık bu deyimin merkezindedir; kişi uygunluk, zamanlama ve karşı tarafın duygusunu hesaba katmadan konuşur. Ağzının perhizi yok sözü, kişinin neyi söyleyip neyi söylememesi gerektiğini ayarlayamadan konuştuğunu, ağzına geleni söylediğini anlatan eleştirel bir ifadedir.