Anlamı
birinin ilenmesini üstüne çekmek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, birine haksızlık ederek, onu inciterek ya da mağdur ederek o kişinin bedduasını, içten gelen sitemini ya da ilencini üzerine çekmek anlamında kullanılır. Halk inancında 'ah' yalnız bir iç çekiş değil, mazlumun içinden çıkan etkili bir sitem olarak görülür. Bu yüzden söz çok güçlü ahlaki bir uyarı taşır. Günlük dilde özellikle güçsüzü ezmek, emeği karşılıksız bırakmak, hile yapmak ve birinin gönlünü ciddi biçimde kırmak gibi durumlarda söylenir. Buradaki vurgu görünmez ama ağır bir sonuç duygusudur. Kişi belki hemen cezalanmaz; ancak aldığı ahın bir gün karşısına çıkacağı düşünülür. Söylendiğinde, yapılan kötülüğün sadece dünyevi değil vicdani bir yük doğurduğu anlaşılır. Bu nedenle deyim hem inanç hem etik alanında kuvvetli bir yere sahiptir. Kısacası, zulmün sessiz ama derin karşılığını anlatır.
Örnek Cümleler
- Kimsenin ahını alma, elbet bir gün senin de karşına çıkar.
- Yetim çocuğun mirasına el koyarak kaç kişinin ahını aldığını hiç düşünmedi.
- Aylarca çalıştırdığı işçilerin parasını vermedi, koca bir mahallenin ahını aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinin içten gelen ilencini üstüne çekecek davranışlar için söylenir: emeğin ödenmemesi, mirasa el konulması, güçsüz olanın ezilmesi. Ortak yan, karşı tarafın ağır biçimde incinmiş olmasıdır; hakkını başka yollardan arayıp aramadığı ayrı bir mesele.
İncinen kişinin içinden çıkan sitemi temsil eder. Halk inancında bu söz havada kalmaz; bir gün karşılığını bulacağı düşünülür. Elinden başka bir şey gelmeyen kimsenin son sözü olabildiği gibi, hakkını arayan birinin ağzından da çıkabilir.
Çünkü sonucu belirsiz bir zamana bırakır. Kişi hemen bir ceza görmez ama bir gün göreceği ima edilir; bu belirsizlik, doğrudan bir tehditten daha çok tedirgin eder.