Anlamı
iyice zayıflamak, iş göremez duruma gelmek.
Detaylı Açıklama
Ahı gitmek vahı kalmak deyimi, bir kişinin iyice zayıflaması, gücünü kaybetmesi ve iş göremez, bitkin bir duruma gelmesi anlamında kullanılır. Burada 'ah' ve 'vah' sesleri, çaresizlik, yakınma ve acınacak hâli çağrıştırır. Deyim, insanın bedenen ya da bazen ruhen çöktüğü, geriye neredeyse yalnız hâlinin kaldığı bir noktayı anlatır. Uzun hastalık, ağır çalışma, yoksulluk, yaşlılık veya büyük yıpranma sonucunda kişi eski canlılığını kaybettiğinde bu ifade çok yerinde olur. Günlük dilde çoğu zaman hem acıma hem şaşkınlık tonu taşır. İnsan yalnız kilo vermemiştir; adeta eski kuvveti ve diriliği de çekilmiştir. Bu yüzden deyim salt fiziksel incelmeyi değil, genel tükenmişliği anlatır. Kişinin bir zamanlar nasılsa artık öyle olmadığını, yalnız yıpranmış görüntüsünün kaldığını hissettiren güçlü ve renkli bir halk deyimidir.
Örnek Cümleler
- Uzun süren hastalıktan sonra ahı gitmiş vahı kalmış, adamı tanıyamadım.
- Yaşlılıkta ahı gitti vahı kaldı, eskiden koşturuyordu şimdi güçlükle yürüyor.
- Çok çalıştı ama sonunda ahı gitti vahı kaldı, artık eski gücü yok.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağır bir güçten düşmeyi anlatır. Kişi yalnızca yorulmamış, eski gücünü büyük ölçüde yitirmiştir; onu önceden tanıyan biri aradaki farkı daha ilk bakışta görür. Bu hâlin geçip geçmeyeceği kalıpta söylenmez.
Hayır. Zayıflama en görünür işaretidir ama asıl anlatılan, kişinin iş göremez duruma gelmesidir. Ayakta durur, konuşur, gezer; ancak eskiden hiç zorlanmadan yaptığı işlerin altından artık kalkamaz.
Uzun süren bir hastalıktan, ağır çalışma koşullarından ya da ileri yaştan sonra söylenir. Ağır bir hastalık kişiyi kısa sürede de bu hâle getirebilir; ortak yan sürenin uzunluğu değil, düşüşün ulaştığı noktadır.