Anlamı
çok yaşlanıp iyice kuvvetten düşmek.
Detaylı Açıklama
Ak sakaldan yok sakala gelmek deyimi, çok yaşlanıp iyice kuvvetten düşmek, bedenin ve görünüşün eski canlılığını büyük ölçüde kaybetmesi anlamında kullanılır. 'Ak sakal' yaşlılığın doğal ve saygın görünen işaretidir; 'yok sakal' ise bu yaşlılığın artık zayıflık, dökülme ve tükeniş evresine geldiğini hissettirir. Deyim bu geçişi anlatırken yalnız geçen zamanı değil, onun bedende bıraktığı aşınmayı da gösterir. Günlük hayatta birinin çok yaşlandığını, eski diriliğini kaybettiğini ya da gözle görülür biçimde güçten düştüğünü anlatmak için kullanılabilir. Bu sözde hafif bir acıma, hafif bir gerçekçilik vardır. İnsan yaş aldıkça yalnız saç sakal beyazlamaz; beden de kuvvetini kaybedebilir. Deyim, yaşlılığın doğal ama sert yüzünü görünür kılar. Zamanın insan üzerindeki dönüştürücü ve yıpratıcı etkisini tek bir çizgi üzerinde anlatan kuvvetli bir halk deyimidir.
Örnek Cümleler
- Bir zamanlar çok dinçti, şimdi ak sakaldan yok sakala gelmiş.
- Dedem ak sakaldan yok sakala geldi, saçları döküldü, sesi kısıldı.
- O güçlü adam artık ak sakaldan yok sakala geldi, yardım olmadan çıkamıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yaşlanmayı değil, yaşlanmanın vardığı son noktayı anlatması onu farklı kılar. Söz bir süreci değil, iki durum arasındaki mesafeyi işaret eder. Kalıp bu yüzden bir haber değil, bir karşılaştırma cümlesidir.
Saygın bir yaşlılıktan tükenmiş bir yaşlılığa geçişi gösterir. Ak sakal olgunluk işaretidir; yok sakal ise dökülmeyi ve azalmayı anlatır. Aradaki fark, zamanın insanı nasıl aşındırdığını tek imgede toplar.
Uzun yıllar ayakta kalmış, sonra hızla güçten düşmüş kimseler için söylenir. Genellikle onu eski hâliyle tanıyan biri tarafından, aradaki farkı gördüğü anda dile getirilir ve içinde acıma vardır.