Anlamı
ahmak kimse kendisini koruyup gözeten kişiye hizmetine verilmiş biri gözüyle bakar ve saygısız davranışlarıyla onun gönlünü kırarak hizmetinden yoksun kalır.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, insanın kendisini koruyup kollayan, iyilik eden veya işini kolaylaştıran kişiyi değersiz sanıp ona saygısız davranmasının sonunda o destekten mahrum kalacağını anlatır. Burada ahmaklık yalnız bilgisizlik değil, kıymet bilmezliktir. Gelinin yengeyi halayık sanması, kendisine aslında yol gösteren ve destek olan kişiyi hizmetçi gibi görmesi anlamına gelir. Atasözü böylece insan ilişkilerinde saygı ve minnet duygusunun önemini vurgular. Kimse iyilik eden kişiye üstten bakmamalı, yakınlığın verdiği rahatlıkla kırıcı davranmamalıdır. Çünkü destek sunan kişi gönül kırılırsa yardımı da kesilir. Söz, özellikle aile içi ilişkilerde ama genel olarak bütün insan ilişkilerinde geçerli bir ders taşır. Koruyanın kıymetini bilmeyen, sonunda kendi zarar eder. Nankörlüğe karşı sert ama öğretici bir uyarıdır.
Örnek Cümleler
- Bütün işlerini yoluna koyan komşusunu küçümsedi; kadın da artık kapısını çalmaz oldu, ahmak gelin yengeyi halayığı sanır.
- Kendisini işe alan ustasına buyurur gibi konuştu; adam da bir daha elinden tutmadı, ahmak gelin yengeyi halayığı sanır.
- Yıllarca ona kol kanat geren yengesini hizmetçi yerine koydu; yalnız kalınca anladı, ahmak gelin yengeyi halayığı sanır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yardım eden kişiyi hizmetkâr yerine koymayı eleştirir. Kişi kendisine sunulan desteği baştan hak edilmiş bir şey sanır; verenin gönüllü davrandığını hiç görmez ve zamanla ona buyurmaya başlar.
Çünkü ortada karşılığı hiç ödenmemiş bir iyilik vardır. Destek gören kişi teşekkür etmek yerine bunu olağan bir şey sayar; iyilik alışkanlığa dönüşünce de kıymeti tamamen görünmez hâle gelir.
Destek veren kişi bir noktada geri çekilir. Kırgınlık büyük gürültüyle değil, sessizce yaşanır; yardım kesilince nankör davranan kişi asıl o zaman kimin ne yaptığını anlar, ama iş işten geçmiştir.