Anlamı
iyi, kötü deme; mal ve para biriktir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, malın görünüşüne, cinsine ya da niteliğine fazla takılmadan sonunda elde edilene bakmayı öğütler. Akar da kokar da olsa, önemli olan çuvala girenin miktarıdır; iyisini kötüsünü ayırmakla uğraşan kişi çoğu zaman elinde bir şey kalmadan kalır. Söz bu yüzden seçici olmayı değil, biriktirmeyi öne çıkarır. Halk dilinde daha çok ticaret, hasat ve gündelik kazanç konuşulurken duyulur; küçük görülen, gösterişsiz ya da az kârlı işleri küçümseyenlere karşı söylenir. İçinde pratik bir tutumluluk anlayışı vardır: değerlisini beklerken eldekini kaçırmamak. Kimi zaman onaylayarak, kimi zaman da fazla hesapçı bulunan birini eleştirerek kullanılır. Sözün gücü, ölçüyü niteliğe değil sonuca bağlamasından gelir. Çuval imgesi de bunu somutlaştırır: içinde ne olduğu değil, ne kadar dolduğu sorulur. Böylece atasözü, birikimin küçük ve gösterişsiz parçalardan oluştuğunu yalın bir dille hatırlatmış olur.
Örnek Cümleler
- Ufak tefek işleri küçümsemiyor; akara kokara bakma çuvala girene bak diyor.
- Onun ticaret anlayışı tek cümlede özetlenir: akara kokara bakma, çuvala girene bak.
- Akara kokara bakma çuvala girene bak; bu işten ne kadar kazandığına bak, görünüşü aldatmasın.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Biriktirmeyi seçiciliğin önüne koyan bir bakışı anlatır. Malın cinsi ya da görünüşü ikinci plandadır; asıl ölçü, gün sonunda çuvala ne kadar girdiğidir. Söz bu pratik hesabı açıkça savunur.
Çünkü seçicilik çoğu zaman gecikme getirir. İyisini bekleyen kişi eldeki küçük kazançları geri çevirir ve sonunda onlardan da olur; atasözü tam bu kaçırılan fırsatlara dikkat çekmek için söylenir.
Toplanan şeyin sayıldığı her yerde akla gelir; kalıp bir çuval, yani bir toplam ister. Genellikle küçük işleri küçümseyen birine, azar azar biriken şeyin sonunda ciddi bir yekûn tuttuğunu hatırlatmak amacıyla söylenmiş olur.