Anlamı
akışı ne kadar yavaş olursa olsun akarsuya girmek tehlikelidir, eloğluna güvenmek de doğru değildir, insanı zarara sokabilir.
Detaylı Açıklama
Akarsuya inanma, eloğluna dayanma atasözü, dışarıdan sakin ve güvenilir görünen şeylerin ya da kişilerin her zaman güven vermeyeceğini anlatır. Akarsu yüzeyde yavaş ve masum görünebilir; fakat içine girildiğinde akıntısı insanı zor durumda bırakabilir. Benzer biçimde, 'eloğlu' yani yabancı ya da kendi çıkarını öne koyabilecek kişi de ilk bakışta güvenilir görünse bile zor zamanda beklendiği gibi davranmayabilir. Atasözü bu nedenle hem tabiat tecrübesi hem insan ilişkileri açısından temkin öğüdü verir. Körü körüne güvenmek yerine ölçmek, sınamak ve ihtiyat payı bırakmak gerektiğini söyler. Günlük yaşamda özellikle başkasına tüm yükü bırakma, yabancıya aşırı bel bağlama veya riskli durumları küçümseme hâllerinde kullanılır. Güvenin tamamen reddini değil, dikkatle kurulmasını önerir. İnsana hem doğa karşısında hem sosyal ilişkilerde tedbirli olmayı öğreten, ihtiyat ahlakı taşıyan güçlü bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Akarsuya inanma, eloğluna dayanma; en iyisi kendi gücüne ve emeğine güvenmek.
- Daha yeni tanıdığı adamın sözüne güvenip bütün birikimini yatırdı; akarsuya inanma, eloğluna dayanma.
- Akarsuya inanma eloğluna dayanma; sözünü daha yeni tanıdığın birinin verdiği teminata yaslanma.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, güvenmeyi tümüyle yasaklamaz; ama eloğluna dayanmanın insanı zarara sokabileceğini açıkça söyler. Yükünü bütünüyle yabancıya bırakan kişi, o kişi sözünden döndüğünde tek başına kalır ve zararı kendi öder. Öğüt bu yüzden yalnız bir temkin değil, bir sonuç uyarısıdır.
Çünkü tehlikesi yüzeyden anlaşılmaz. Su üstten yavaş akıyor görünse bile alttaki akıntı insanı sürükleyebilir. Benzetme, görünüşe bakarak karar vermenin ne kadar aldatıcı olabileceğini herkesin bildiği bir örnekle anlatır.
Yeni tanınan birine büyük bir iş emanet edildiğinde, bütün yük bir başkasına bırakıldığında ya da küçük görünen bir risk hafife alındığında söylenir. Ortak yan, güvenin sınanmadan verilmiş olmasıdır.