Anlamı
bir sorunun nasıl çözümleneceğini düşünememe durumunda söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Akıl akıl, gel çengele takıl sözü, çözüm bulunamayan, içinden çıkılamayan ya da düşünce yolunun tıkandığı durumlarda söylenen alaylı ve biraz da bezgin bir ifadedir. Kişi ne kadar düşünse de sonuca ulaşamaz; akıl çağrılır ama işe yaramaz gibidir. Buradaki 'çengel' imgesi, düşüncenin bir yere takılıp kalmasını, akışın bozulmasını ve zihinsel ilerleyişin durmasını anlatır. Bu söz, halk dilinde özellikle karışık meselelerde, zekâ gerektiren ama çözülemeyen işlerde ya da insanın kendi düşüncesine sinirlendiği anlarda ortaya çıkar. İçinde hem kendine hem duruma karşı hafif bir mizah vardır. Büyük bir felsefi çözüm arayışından çok, gündelik çıkmazların dile getirilişidir. İnsan bazen aklına güvenerek başlar ama sonunda 'akıl akıl, gel çengele takıl' noktasına gelir. Deyim bu tükenmişliği ve düşünce tıkanmasını neşeli bir alayla ifade eder. Türkçede zihinsel sıkışmayı, çözüm üretememeyi ve işlerin sarpa sarmasını halk ağzına yakın bir renk içinde anlatan dikkat çekici sözlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Saatlerce düşündüler ama çözemediler; tam akıl akıl, gel çengele takıl durumu oldu.
- Apartmanın ortak gideri üç yıldır bir türlü denkleşmiyor, her toplantı aynı yerde kilitleniyor; akıl akıl, gel çengele takıl.
- Arıza nereden geliyor bulamadılar, sabaha kadar söktüler taktılar; akıl akıl, gel çengele takıl.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Düşünmenin tükendiği anı anlatır. Kişi çözümü uzun uzun zorlamış, bütün yolları denemiş, yine de bir yere varamamıştır; geriye kendi düştüğü duruma gülmekten başka bir şey kalmamıştır. Söz de tam bu noktada söylenir.
Çünkü söz doğrudan aklın kendisiyle dalga geçer; akıl burada bir kişi gibi çağrılır ve çengele davet edilir. Alay karşıdakine değil, konuşanın kendi düştüğü duruma yöneliktir. Bu yüzden söz gücenme doğurmaz.
Karışık bir hesap, bir türlü çözülmeyen bir anlaşmazlık ya da hiç toparlanmayan bir iş için söylenir. Ortak yan, düşünmeye ayrılan onca zamanın hiçbir sonuç vermemiş olmasıdır. Emek boşa gitmiş sayılır.