Anlamı
hatırlamak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir şeyi hatırlamak, unutulmuş bir konunun ya da bir ayrıntının yeniden zihinde belirmesi anlamında kullanılır. Gündelik dilde çok yaygındır; bir kişinin, eski bir hatıranın ya da unutulmuş bir ayrıntının zihinde yeniden belirmesini anlatır. Konuşma dilinde ansızın doğan bir fikir için de söylendiği olur, ama bu genişlemiş bir kullanımdır. Hatırlanan şey çoğu kez kendiliğinden belirir; ama hatırlamaya çalışan biri için de kurulur — düşünüp taşınıp sonunda adı akla gelir. Ölçü çabada değil, sonunda hatırlanmış olmasındadır. İnsan bir koku alınca çocukluğu akla gelir, bir yer görünce eski bir arkadaş; eski bir mektubu açınca da verilmiş bir söz akla gelebilir. Söylendiğinde, zihnin sessizce çalışan çağrışım gücü hissedilir. Bu da deyimi hem gündelik konuşmada hem duygulu anlatılarda çok kullanışlı kılar.
Örnek Cümleler
- Fırından gelen ekmek kokusuyla birlikte rahmetli anneannem akla geldi birden.
- Adamın soyadını duyunca yıllar önce aynı apartmanda oturduğu akla geldi hemen.
- O eski şarkıyı duyunca lise yıllarındaki bütün arkadaşlarım akla geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl kullanımı hatırlamaktır. Kalıbın yönü de bunu gösterir: özne hatırlayan kişi değil, hatırlanan şeydir; o gelir, kişi almaz. Genişlemiş kullanımda bile bu yön korunur, yalnız gelen şey değişir.
Hatırlamanın kendisini anlatır. Çoğu cümlede hatıra kendiliğinden belirir, kişi onu aramamıştır. Ama hatırlamak için uğraşan biri de sonunda aynı sözü kurar: düşündüm, sonunda adı aklıma geldi. Çaba gösterilmiş olması kalıbı geçersiz kılmaz; değişen şey, hatırlamanın ne kadar kolay geldiğidir.
Çünkü herkesin her gün yaşadığı bir şeyi karşılar. İnsan gün içinde defalarca bir adı, bir yüzü ya da yapması gerekeni hatırlar; bu kalıp o anı anlatmanın en kısa yoludur.