Anlamı
1) hatırlamak:
'Kırmızı gül goncasına kavuştu / Sılada sevdiğim aklıma düştü' -Halk türküsü. 2) kafasında bir düşünce doğmak.
Detaylı Açıklama
Aklına düşmek deyimi, bir kişinin, olayın, anının ya da düşüncenin ansızın hatırlanması veya zihinde yeni bir fikir olarak belirmesi anlamına gelir. Bu ifade hem hatırayı hem de doğan düşünceyi kapsadığı için oldukça esnektir. İnsan bazen geçmişten birini durup dururken hatırlar; bazen de daha önce düşünmediği bir çözüm, niyet ya da istek birden aklına düşer. Deyimin içinde yumuşak ve doğal bir oluş vardır. 'Düşmek' fiili burada zorlamadan, kendiliğinden zihne gelmeyi sezdirir. Bu yüzden ani ama sert olmayan bir hatırlama ya da fikir doğuşunu anlatmak için çok uygundur. Günlük dilde özlem, plan yapma, eski günleri anma ya da yeni bir şey tasarlama bağlamlarında sıkça kullanılır. Deyimin duygusal tonu bağlama göre değişir; bazen sevecen bir hatırlama, bazen de can sıkıcı bir düşüncenin geri gelişi olabilir. Türkçede zihne ansızın uğrayan kişi ve fikirleri yumuşak bir anlatımla ifade eden yerleşik deyimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Türküyü duyunca gurbetteki kardeşi aklına düştü, hemen telefona sarılıp onu aradı.
- Duş alırken aklına düştü: iki masayı birleştirirse bütün misafirler rahat sığacaktı.
- Haberlerde o şehri görünce yıllar önceki yolculuk bütün ayrıntısıyla aklına düştü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Eski bir şeyin hatırlanması kadar, yeni bir düşüncenin doğması için de söylenir. İkisinde de ortak olan, düşüncenin aranmadan kendiliğinden gelmesidir; yön geçmişe de geleceğe de olabilir.
Çünkü düşmek istem dışı bir hareketi bildirir. Kişi düşünceyi çağırmaz, o kendiliğinden gelir. Fiil bu yüzden hem aniliği hem de kişinin bu işte pay sahibi olmadığını sezdirir.
Bir koku, bir ezgi ya da bir görüntüyle gelen hatıralarda ve ansızın bulunan çözümlerde sık kullanılır. Türkü dinlerken gurbetteki kardeşin, duş alırken bir masa düzeninin insanın aklına düşmesi gibi, çoğu zaman başka bir işin ortasında olur.