Anlamı
inanılmamak:
'En akla hayale gelmeyen şeylere dikkat eder, bunları derler toplar ve umumi büyük neticeler çıkarır.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Akla hayale gelmemek deyimi, bir şeyin o kadar beklenmedik, sıra dışı ya da inanılması güç olması ki insanın bunu önceden düşünememesi anlamında kullanılır. Bu ifade, yalnız şaşırtıcı olmayı değil, hayal gücünün ve beklentinin sınırlarını aşan bir durumu anlatır. Bir olay yaşandıktan sonra 'bu akla hayale gelmezdi' denildiğinde, aslında onun ne kadar uzak bir ihtimal gibi görüldüğü belirtilmiş olur. Deyim hem olumsuz hem olumlu sürprizler için kullanılabilir; fakat çoğu zaman sarsıcı, alışılmadık ve insanı afallatan gelişmelerde tercih edilir. İçinde büyük bir şaşkınlık ve bazen de 'insan böyle bir şeyi nereden tahmin etsin?' duygusu vardır. Günlük dilde haberler, beklenmedik olaylar, sıra dışı davranışlar ya da hayret uyandıran sonuçlar için çok elverişlidir. Deyimin gücü, akıl ve hayal gibi iki sınırı bir araya getirerek imkansızlığa yakın görünen bir tablo kurmasındadır. Olağanın çok dışına çıkan her şeyi etkili biçimde anlatan yerleşik bir Türkçe ifadedir.
Örnek Cümleler
- Köyün en sessiz çocuğunun bakan olacağı o zamanlar akla hayale gelmezdi.
- Fabrikanın bir gecede taşınacağı akla hayale gelmeyecek bir şeydi, işçiler sabah kapıyı kapalı buldu.
- Kırk yıllık dostların mahkemede karşılaşacağı akla hayale gelmezdi, ikisi de başını önüne eğdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Önceden hiç hesaba katılmamış olaylar için kullanılır. Kişi o ihtimali aklından geçirmemiştir bile; olay gerçekleştiğinde şaşkınlık, bilmemekten değil, düşünmeyi hiç akla getirmemiş olmaktan doğar. Söz çoğu zaman geçmişe bakarak söylenir.
Çok yakındır; ikisi de inanılması güç bir durumu anlatır. Akla sığmamakta mantığa aykırılık öne çıkar; akla hayale gelmemekte ise hayalin bile uzanamadığı bir uzaklık vurgulanır. Çoğu cümlede biri ötekinin yerine kullanılabilir.
Hazırlıksız yakalanmanın şaşkınlığı vardır. Kişi olayı yalnız garip bulmaz; onu düşünecek kadar bile yaklaşmamış olduğunu fark eder ve bu fark ediş şaşkınlığı büyütür. Ton kimi zaman hayret, kimi zaman dehşettir.