Anlamı
1) anlayamamak, idrak edememek; 2) sonucu tahmin edememek.
Detaylı Açıklama
Aklı kesmemek iki ayrı anlam taşır. Birincisi anlatılan bir şeyi anlayamamak, idrak edememektir: bir sözleşme maddesi, yeni bir sistemin işleyişi ya da karışık bir hesap zihne girmez. İkincisi bir işin nasıl sonuçlanacağını tahmin edememektir: bir davanın, bir seçimin ya da iki denk takım arasındaki maçın hangi yöne döneceği kestirilemez. Kişi sonuçlardan birini imkânsız bulmaz; hangisinin çıkacağını göremez. Kalıp aklı kesmek deyiminin olumsuzudur. O deyimin ikinci anlamı bir şeyin olabileceğine inanmaktır; olumsuzda ise eksik olan inanç değil tahmindir. Kalıp birinci kişiyle de, başkası hakkında da kurulur: aklım kesmiyor, aklı kesmedi. Neye aklın kesmediği yönelme ekiyle bağlanır; maddeye, sonuca ya da işleyişe aklı kesmemek denir.
Örnek Cümleler
- Sözleşmenin o maddesine aklı kesmedi, avukata bir kez daha okutmak istedi.
- Maçın nasıl biteceğine aklım kesmiyor, iki takım da bu sezon çok dengesiz oynuyor.
- Yeni sistemin nasıl işlediğine bir türlü aklı kesmedi, sonunda eski yönteme döndü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Biri kavrayışla, öteki öngörüyle ilgilidir. Sözleşmenin bir maddesine aklı kesmeyen kişi o maddeyi anlayamamıştır. Maçın nasıl biteceğine aklı kesmeyen kişinin ise kavrayışında eksik yoktur; bilemediği, iki takımdan hangisinin kazanacağıdır.
Aklı ermemek kavrayamamayı bildirir; bir konunun içyüzü kişiye kapalı kalır. Aklı kesmemek de bu anlamı taşır, ama ayrıca bir sonucu kestirememeyi anlatır. Kişi durumu anlayabilir, yine de işin nereye varacağını tahmin edemez.
Bir belirsizliği gösterir. Kişi ya anlatılanı tam kavrayamamıştır ya da sonucun ne olacağını kestirememektedir. Bu yüzden sözün ardından bir önlem gelebilir: metni bir kez daha okutmak, bir uzmana sormak ya da beklemek.