Anlamı
1) hatırlamak:
'Aklımda kaldığına göre, Raşit çocukla aramızda ancak iki üç aylık bir fark var.' -R. N. Güntekin. 2) unutamamak.
Detaylı Açıklama
Aklında kalmak deyimi, bir şeyin unutulmaması, hatırda tutulması ya da etkisinin zihinde yaşamaya devam etmesi anlamında kullanılır. Bu ifade yalnız kuru bir hatırlamayı değil, bazen duygusal iz bırakmayı da anlatır. Bir söz, görüntü, olay, kişi ya da bilgi insanın aklında kalabilir; yani zaman geçse de zihinden silinmez. Bu durum bazen bilinçli çaba olmadan olur. Özellikle etkileyici, önemli ya da tekrar edilen şeyler daha kolay akılda kalır. Günlük dilde okul bilgisinden duygusal anılara kadar çok geniş alanda kullanılır. 'Aklımda kaldı' denildiğinde, yalnız unutulmamak değil, bir parça zihne yerleşmek de hissedilir. Deyimin güçlü yanı, zihinsel kayıt ile duygusal iz arasında rahatça gidip gelebilmesidir. İnsan bazen bir cümleyi, bazen bir yüzü, bazen de yarım kalmış bir olayı uzun süre aklında taşır. Türkçede hatırlama, unutamama ve zihinsel iz bırakma hâllerini sade ama sıcak biçimde anlatan pratik deyimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Aklımda kaldığına göre toplantı salı sabahı, ama bir de sen teyit et.
- O gece duyduğu cümle yıllarca aklında kaldı, hâlâ ara sıra hatırlıyor.
- Adı aklımda kalmadı ama yüzünü hemen tanıdım, aynı sınıfta okumuştuk yıllar önce.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Bir bilgiyi hatırlamak kadar, bir olayın izini taşımak da bu sözle anlatılır. İkinci kullanımda unutulamayan bir sahne vardır; kişi onu istemese de zihninde tutar. İki kullanımın tonu da farklıdır.
Yakındır; ikisi de unutmamayı anlatır. Ayrım cümlenin kuruluşundadır. Akılda tutmakta özne kişidir ve hatırlanan şey nesne olur: telefon numarasını akılda tutmak. Aklında kalmakta ise özne hatırlanan şeydir: numara aklımda kaldı.
Bir tarihin, bir adın ya da verilmiş bir sözün hatırlandığı yerde uygundur. Ayrıca çok etkilenilen bir olay anlatılırken de söylenir; o zaman söz hatırlamayı değil, izin sürmesini bildirir.