Anlamı
1) çıkar ilişkilerinde bazı sıkıntıları karşılıklı olarak görmezden gelme; 2) bir kimseye yapılan hizmetin hemen karşılığını bekleme durumu:
'Yooo, dedi, al gülüm ver gülüm. On para için ben senin canını alırım, on para için sen benim canımı al.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, ilişkilerin çıkar dengesi üzerinden yürüdüğü, herkesin verdiğinin karşılığını hemen görmek istediği durumları anlatır. Taraflar arasında görünürde bir yumuşaklık, hatta samimiyet olabilir; fakat işin temelinde karşılıklılık hesabı vardır. Biri bir adım atar, öteki ondan geri kalmaz; biri görmezden gelir, diğeri de görmezden gelir. Bu yüzden deyim hem pazarlıklı dostlukları hem de hizmetin anında karşılık beklediği düzenleri anlatmak için kullanılır. Burada iyilik duygusu saf değildir; hep bir al-ver hesabı işler. Halk dilinde bu ifade, menfaatin ilişkileri nasıl görünürde yumuşak ama içeride hesaplı hale getirdiğini gösterir. Taraflar birbirini kırmıyor gibi görünür, ama aslında dengeyi bozmamaya çalışıyordur. Kişi yaptığı şeyin karşılığını alamayacaksa aynı gönüllülüğü göstermeyebilir. Bu da ilişkinin niteliğini açık eder. Deyim, çıkar ortaklığı ile gerçek yakınlık arasındaki farkı görünür kılan canlı bir anlatımdır. Samimiyet varmış gibi görünür; ama al gülüm ver gülüm düzeni bozulursa bağ da hemen gevşer.
Örnek Cümleler
- Onların dostluğu biraz al gülüm ver gülüm ilişkisine dönmüş durumda.
- İhale sürecinde herkes birbirine al gülüm ver gülüm yaklaşınca kimse ses çıkarmadı.
- Bu yardım işi gönülden değil, tam al gülüm ver gülüm mantığıyla yürüyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Samimiyet görüntüsü altında karşılıklı çıkar hesabının sürdüğü, herkesin verdiğinin karşılığını beklediği ilişkileri anlatır. Bu yüzden deyim hem pazarlıklı dostlukları hem de hizmetin anında karşılık beklediği düzenleri anlatmak için kullanılır.
Çoğu zaman evet; çünkü ilişkide içtenlikten çok menfaat dengesi bulunduğunu ima eder. Taraflar arasında görünürde bir yumuşaklık, hatta samimiyet olabilir; fakat işin temelinde karşılıklılık hesabı vardır.
Hayır, iş, siyaset, dostluk, bürokrasi ve karşılıklı taviz içeren her türlü ilişkide kullanılabilir. Bu deyim, ilişkilerin çıkar dengesi üzerinden yürüdüğü, herkesin verdiğinin karşılığını hemen görmek istediği durumları anlatır.