Anlamı
hayatta yiyip içip yatmaktan başka kaygısı olmayanlar için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Akşam ahıra sabah çayıra sözü, hayatında yiyip içmek, yatıp kalkmak ve günü geçirmek dışında ciddi bir derdi, hedefi ya da sorumluluk duygusu olmayan kimseler için söylenen alaycı bir ifadedir. Ahır ile çayır arasında gidip gelme imgesi, hayatı yalnız temel bedensel ihtiyaçlardan ibaret bir döngüye indirgenmiş yaşamı temsil eder. Burada eleştirilen şey dinlenmek değil, insanın kendine hiçbir amaç, çaba veya iç hesap bırakmadan sürü gibi yaşaması düşüncesidir. Günlük dilde özellikle sorumsuz, vurdumduymaz, geleceği düşünmeyen ve yalnız rahatını kollayan kişiler için kullanılır. Sözün tonunda küçümseme ve hafif alay vardır. Hayatın yalnız tüketim ve rahatlık değil, emek ve sorumluluk da içerdiğini hatırlatır. İnsanın kendi yaşamını yalnız beslenme ve oyalanma düzeyinde tutmasını eleştiren renkli bir halk söyleyişidir.
Örnek Cümleler
- Otuz yaşına geldi, hâlâ akşam ahıra sabah çayıra yaşıyor; ne işi var ne okulu.
- Akşam ahıra sabah çayıra yaşayıp duruyor, hiçbir derdi yokmuş gibi görünüyor.
- Babası çalışsın diye uğraşıyor ama çocuk hâlâ akşam ahıra sabah çayıra.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hedefsiz ve sorumsuz bir yaşayışı eleştirir. Kişi çalışmıyor, bir şey biriktirmiyor, ileriye dair bir düşünce taşımıyor; günü geçirmek dışında bir derdi yok. Söz de bu kaygısızlığa takılır.
Çünkü ikisi de hayvanın günlük döngüsünü gösterir: gece barınak, gündüz otlak. Benzetme insanı bu döngüye indirerek hayatında başka bir amaç kalmadığını ima eder. Sözdeki sertlik bu indirgemeden gelir.
Alaycı ve sitemli bir tonla kullanılır. Kimi zaman aile içinde şaka yollu söylenir, kimi zaman da ağır bir eleştiri olarak; hangisi olduğunu söyleyenle dinleyen arasındaki yakınlık ve cümlenin gelişi belli eder.